Các nhà đàm phán đã thảo luận về các đề xuất nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực và chuyển giao chủ quyền đối với một số vùng đất ở Greenland cho Hoa Kỳ, một ý tưởng bị Đan Mạch phản đối.
Các cuộc đàm phán để giải quyết tương lai của Greenland trong những ngày gần đây tập trung vào các đề xuất tăng cường sự hiện diện của NATO ở Bắc Cực, trao cho Mỹ chủ quyền đối với một số vùng lãnh thổ của Greenland và ngăn chặn các đối thủ tiềm tàng thù địch khai thác khoáng sản trên đảo.
Những yếu tố đó, được mô tả bởi tám quan chức an ninh và ngoại giao cấp cao của phương Tây, cung cấp bức tranh đầy đủ nhất cho đến nay về những đường nét của một thỏa hiệp tiềm năng về Greenland mà Tổng thống Trump đã công bố hôm thứ Tư mà không có chi tiết. Động thái của ông dường như ít nhất đã tạm thời xoa dịu cuộc khủng hoảng xuyên Đại Tây Dương do Mỹ tạo ra liên quan đến lãnh thổ của Đan Mạch.
Quan trọng hơn, các đề xuất đang được thảo luận sẽ không đạt được mục tiêu của ông Trump là chuyển giao quyền sở hữu toàn bộ Greenland từ Đan Mạch cho Hoa Kỳ, theo các quan chức, tất cả đều phát biểu với điều kiện giấu tên để thảo luận về ngoại giao nhạy cảm. Các quan chức cảnh báo rằng nhiều chi tiết vẫn chưa được hoàn thiện.
Chưa rõ liệu các cuộc thảo luận này cuối cùng có dẫn đến thỏa thuận về lãnh thổ hay không. Đan Mạch, quốc gia công khai phản đối việc nhượng quyền sở hữu bất kỳ vùng đất nào của Greenland, có thể sẽ không đồng ý với các kế hoạch được đưa ra. Tuy nhiên, các quan chức cho biết họ hy vọng có thể đồng thời giải quyết những lo ngại mà ông Trump đã nêu ra về việc bảo đảm an ninh Bắc Cực trước các mối đe dọa tiềm tàng từ Nga và Trung Quốc, đồng thời giữ vững “lằn ranh đỏ” của châu Âu rằng Greenland không phải để bán.
Để làm được điều đó, các đề xuất sẽ:
Tạo ra một sứ mệnh mới quan trọng của NATO ở Bắc Cực. Nhiều quan chức đã gọi sứ mệnh này là “Arctic Sentry” (Trạm gác Bắc Cực), ám chỉ đến các sứ mệnh tương tự của NATO ở Biển Baltic và Đông Âu nhằm đối phó với một nước Nga ngày càng hung hăng.
Cập nhật một hiệp ước được ký kết giữa Đan Mạch và Hoa Kỳ năm 1951. Hiệp ước này cho phép quân đội Hoa Kỳ tiếp cận rộng rãi Greenland, một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, cho các hoạt động bao gồm xây dựng và vận hành các căn cứ quân sự. Các quan chức Mỹ cho biết họ lo ngại rằng quyền tiếp cận này có thể bị hạn chế hoặc chấm dứt nếu Greenland giành được độc lập. Các quan chức NATO đã thảo luận về việc mở rộng hiệp ước năm 1951 bằng một thỏa thuận mới, trên thực tế sẽ tạo ra những vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền của Mỹ trong khu vực này.
Một thỏa thuận như vậy có thể được mô phỏng theo thỏa thuận “khu vực căn cứ có chủ quyền” ở Síp, nơi các căn cứ quân sự của Anh được coi là lãnh thổ của Anh. Điều đó sẽ cho phép Hoa Kỳ kiểm soát vùng đất này nhiều hơn so với quyền kiểm soát hiện tại đối với các địa điểm đặt đại sứ quán của Mỹ. Ông Trump và các quan chức khác đã nói rằng lãnh thổ ở Greenland có thể rất quan trọng đối với kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome cho Hoa Kỳ, hệ thống này có thể bao gồm các thành phần đặt tại Greenland.
Hạn chế các quốc gia không phải thành viên NATO, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, giành được quyền khai thác các khoáng sản đất hiếm nằm sâu dưới lớp băng ở Greenland.
Tất cả những kế hoạch đó đã được thảo luận trong nội bộ NATO trong năm qua, như một phản ứng trực tiếp đối với tham vọng đã được ông Trump tuyên bố. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào năm 2025, ông Trump đã công khai mô tả, với cường độ ngày càng tăng, mong muốn sở hữu Greenland của mình. Đan Mạch cũng kiên quyết không bán đảo, các nhà lãnh đạo Đan Mạch cho rằng số phận của hòn đảo thuộc về Đan Mạch chứ không phải NATO. Thủ tướng Greenland, Jens-Frederik Nielsen, hôm thứ Năm cho biết ông không ủng hộ việc trao chủ quyền cho Hoa Kỳ đối với các căn cứ quân sự ở đó. “Chúng tôi sẵn sàng thảo luận nhiều vấn đề,” ông Nielsen nói thêm, “Chủ quyền là lằn ranh đỏ.”
Ý tưởng trao cho Hoa Kỳ chủ quyền đối với các căn cứ của mình ở Greenland, tương tự như các căn cứ của Anh ở Síp, đã được nêu ra giữa các quan chức quân sự NATO và phương Tây hôm thứ Tư, theo hai quan chức, một trong số đó có mặt trong các cuộc thảo luận. Khi được hỏi về vấn đề này, Tướng Alexus G. Grynkewich, chỉ huy cao cấp nhất của NATO tại châu Âu, cho biết trong một cuộc trò chuyện ngắn với tờ The New York Times hôm thứ Năm rằng ý tưởng này được thảo luận như một vấn đề mà các nhà lãnh đạo chính trị cần giải quyết chứ không phải quân đội.
Thủ tướng Mette Frederiksen của Đan Mạch không trả lời yêu cầu bình luận. Nhưng trong một tuyên bố công khai hôm thứ Năm, được đăng tải trên mạng xã hội, bà dường như chấp nhận một số chi tiết đang được thảo luận trong khi bác bỏ những chi tiết khác, bao gồm cả ý tưởng chuyển giao quyền sở hữu bất kỳ phần nào của Greenland.
“Chúng ta có thể đàm phán về mọi thứ liên quan đến chính trị; an ninh, đầu tư, kinh tế. Nhưng chúng ta không thể đàm phán về chủ quyền của mình,” tuyên bố cho biết.
Ông Trump hầu như không đưa ra bất kỳ chi tiết nào về thỏa thuận vào tối thứ Tư, trong các cuộc phỏng vấn ngắn với các phóng viên ở Davos sau đó, hoặc trong các tuyên bố công khai của ông trên mạng xã hội.
Khi được hỏi về thỏa thuận được đề xuất…
Đô đốc Giuseppe Cavo Dragone, Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO người Ý, cho biết trong một cuộc họp báo hôm thứ Năm rằng các quan chức đang “ở giai đoạn rất sớm” trong việc xây dựng khuôn khổ để đảm bảo an ninh cho Bắc Cực và Greenland.
Tướng Grynkewich cho biết, “Chúng tôi chưa thực hiện bất kỳ kế hoạch nào” cho các hoạt động chung ở Bắc Cực. Ông nói thêm, “Chúng tôi chưa nhận được chỉ thị chính trị nào để tiến hành.”
Hôm thứ Năm, các nhà lãnh đạo châu Âu cảm thấy nhẹ nhõm khi cuộc khủng hoảng leo thang liên quan đến Greenland đã được giải quyết.
Trong bài phát biểu tại Davos, Thụy Sĩ, hôm thứ Tư, ông Trump đã loại trừ việc sử dụng vũ lực quân sự để chiếm hòn đảo này, nhưng lại đưa ra khả năng gây áp lực kinh tế lên các đồng minh nếu ông không đạt được điều mình muốn.
Sau đó, tối cùng ngày, ông bất ngờ tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với ông Rutte, và ông đã hủy bỏ các mức thuế mà ông dự định áp đặt lên hàng nhập khẩu từ Đan Mạch và nhiều quốc gia châu Âu khác đã đứng ra bảo vệ Đan Mạch trong vấn đề Greenland.
Một số nhà lãnh đạo châu Âu hôm thứ Năm đã hoan nghênh tuyên bố của ông Trump và bày tỏ lạc quan rằng điều đó cuối cùng sẽ dẫn đến chiến thắng cho an ninh Bắc Cực và sự đoàn kết của NATO.
“Chúng tôi sẽ bảo vệ Đan Mạch, Greenland, phía bắc, khỏi mối đe dọa từ Nga,” Friedrich Merz, Thủ tướng Đức, phát biểu tại Davos sáng thứ Năm.
“Chúng tôi sẽ duy trì các nguyên tắc mà quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương được xây dựng dựa trên đó, cụ thể là chủ quyền và lãnh thổ,” ông Merz nói. “Chúng tôi ủng hộ các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland, Hoa Kỳ trên cơ sở các nguyên tắc này.”
Jeanna Smialek đóng góp bài viết từ Brussels, và Amelia Nierenberg từ London.
Jim Tankersley là trưởng văn phòng Berlin của tờ The Times, phụ trách đưa tin về Đức, Áo và Thụy Sĩ.
Lara Jakes, phóng viên của The Times có trụ sở tại Rome, đưa tin về xung đột và ngoại giao, tập trung vào vũ khí và các cuộc chiến ở Ukraine và Trung Đông. Bà đã làm nhà báo hơn 30 năm.
Adam Goldman là phóng viên của The Times có trụ sở tại London, chuyên viết về an ninh toàn cầu.
Nguồn : The New York Times