Bình luận VietnamWeek:
Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski vừa trở thành thượng nghị sĩ Cộng hòa đầu tiên trong Thượng viện phản đối dự luật do Hạ viện soạn thảo, được thúc đẩy bởi Tổng thống Donald Trump và những người ủng hộ, nhằm yêu cầu bằng chứng công dân khi đăng ký bầu cử và ID ảnh để bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang. Đây là phần của gói được gọi là Safeguard American Voter Eligibility Act hay SAVE America Act.
Murkowski không chỉ đơn thuần phản đối một điều khoản. Quan điểm của bà dường như phản ánh một mối quan ngại sâu sắc hơn về quyền hiến định của các bang đối với quản lý bầu cử:
“Hiến pháp rõ ràng trao quyền cho các bang quy định ‘thời gian, địa điểm và cách thức’ tổ chức bầu cử liên bang, và các quy định chung từ Washington, D.C. hiếm khi phù hợp ở những nơi như Alaska.”
— Lời phát biểu của Murkowski.
1. Điều Murkowski lo ngại
Bà Murkowski cảnh báo rằng việc áp đặt một một bộ quy tắc chung do liên bang ban hành — như yêu cầu chứng minh công dân và ID ảnh — ngay trước một chu kỳ bầu cử (giữa năm 2026) có thể:
✔ gây xáo trộn cho các bang đang chuẩn bị bầu cử,
✔ tăng áp lực cho các cơ quan bầu cử địa phương,
✔ và làm giảm niềm tin vào hệ thống khi luật được thay quá gần ngày bầu cử.
Đây là quan điểm không phổ biến trong đảng Cộng hòa hiện nay, vốn phần lớn ủng hộ SAVE Act như một cách chặt chẽ hoá kiểm soát quyền bầu cử theo mô hình “bảo đảm tính liêm chính”.
2. SAVE Act và tranh cãi rộng hơn
Dự luật SAVE America Act — đã được Hạ viện thông qua ở phiên bản trước — yêu cầu:
-
bằng chứng công dân khi đăng ký bầu cử (ví dụ: hộ chiếu, giấy khai sinh),
-
ID ảnh hợp lệ khi đi bỏ phiếu,
-
và hợp tác chia sẻ dữ liệu giữa các bang và Bộ An ninh Nội địa để xác minh danh tính.
Những người ủng hộ cho rằng điều này sẽ giúp “ngăn chặn không công dân bỏ phiếu” (mặc dù các trường hợp như vậy được ghi nhận là rất hiếm).
Những người phản đối — bao gồm các nhóm bảo vệ quyền bầu cử — lo ngại rằng yêu cầu mới sẽ làm khó tiếp cận bầu cử cho hàng chục triệu cử tri đủ điều kiện, bởi nhiều người không có giấy tờ như hộ chiếu hoặc giấy khai sinh ngay trong tay.
3. Tại sao điều này đáng chú ý?
-
Murkowski đi ngược dòng với phần lớn đồng nghiệp Cộng hòa, vốn thường ủng hộ các biện pháp siết chặt quy định bầu cử do Trump hậu thuẫn.
-
Bà nhắc lại quan niệm phân quyền bầu cử cho bang, vốn là nền tảng của hệ thống bầu cử liên bang Mỹ.
-
Điều này cho thấy có những quan điểm bảo thủ còn đặt nguyên tắc thể chế lên trước chiến lược chính trị đảng phái.
Chính Murkowski từng nhiều lần có quan điểm độc lập khác biệt với GOP trong quá khứ, và lần phản đối này lại thêm một minh chứng cho điều đó.
4. Hệ quả tiềm tàng
Đặc biệt trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 đang tới gần, phản đối của Murkowski có thể:
⭐ làm giảm cơ hội cho SAVE Act nếu cần thông qua ở Thượng viện,
⭐ mở ra không gian tranh luận bipartisan về quyền bầu cử so với kiểm soát gian lận,
⭐ và đặt câu hỏi về việc liên bang hoá quyền bầu cử trong khi Hiến pháp trao hầu hết quyền này cho các tiểu bang.
Kết luận
Phản đối của Thượng nghị sĩ Murkowski không chỉ là một quan điểm cá nhân — nó là tín hiệu về sự rạn nứt trong đảng Cộng hòa khi đối mặt với những đề xuất mang tính tiêu chuẩn hoá bầu cử trên toàn quốc.
Trong khi đa số GOP coi chứng minh công dân là “giải pháp cho gian lận bầu cử” — bất chấp thiếu bằng chứng về vấn đề này — Murkowski đặt ra câu hỏi sâu hơn:
🎯 Liệu việc siết chặt quy định bầu cử có thực sự bảo vệ nền dân chủ, hay đang xói mòn quyền tham gia của những cử tri đủ điều kiện?
Và đây là một cuộc tranh luận mà nước Mỹ sẽ phải đối mặt ngay trong năm bầu cử quan trọng 2026.