![BK1](https://vietnamweek.net/wp-content/uploads/2024/07/BK1-696x391.jpeg)
Liam Scott
Khi Dapo Olorunyomi, nhà xuất bản tờ báo Nigeria Premium Times, còn đi học vào những năm 1970, ông nhớ mình đã nhận được qua đường bưu điện “những tạp chí bóng loáng của Trung Quốc được gửi miễn phí, ca ngợi và tán dương sự tiến bộ vượt bậc của Trung Quốc”.
Olorunyomi cho biết, chiến lược gây ảnh hưởng truyền thông của Trung Quốc ở Nigeria đã phát triển mạnh mẽ hơn kể từ đó.
Nigeria là quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước ảnh hưởng truyền thông toàn cầu của Bắc Kinh, một báo cáo của Freedom House công bố hôm thứ Năm cho thấy. Freedom House là một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Washington tập trung vào nhân quyền và dân chủ.
Trên toàn cầu, chiến dịch gây ảnh hưởng đến truyền thông toàn cầu của Trung Quốc đang ngày càng gia tăng, với những nỗ lực gia tăng từ năm 2019 đến năm 2021 tại 18 trên 30 nền dân chủ được Freedom House phân tích.
Báo cáo không chỉ xem xét những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm tác động đến truyền thông ở các nền dân chủ mà còn xem xét phản ứng từ các quốc gia đó, khi đó được đánh giá về khả năng phục hồi.
Và trong khi cường độ nỗ lực của Trung Quốc được đánh giá là “cao” hoặc “rất cao” ở 16 quốc gia, báo cáo – Ảnh hưởng truyền thông toàn cầu của Bắc Kinh: Sự mở rộng độc tài và sức mạnh của khả năng phục hồi dân chủ – đã tìm thấy rất nhiều phản kháng.
![](https://vietnamweek.net/wp-content/uploads/2024/07/BK-2.jpeg)
TẬP TIN – Một tạp chí có hình Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với tiêu đề “Trung Quốc trở nên mạnh mẽ” được nhìn thấy tại một sạp báo ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 21 tháng 10 năm 2017.
Freedom House nhận thấy Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sử dụng một loạt chiến thuật, bao gồm phát tán hàng loạt nội dung do nhà nước sản xuất, quấy rối và đe dọa các cơ quan truyền thông địa phương, thông tin sai lệch có mục tiêu và sử dụng các tài khoản mạng xã hội giả mạo và bắt nạt trên mạng.
Freedom House cho biết mục tiêu chính của nó là gây ảnh hưởng đến dư luận theo hướng có lợi cho mình, đôi khi như một cách để đảm bảo các khoản đầu tư của mình vào các quốc gia mục tiêu.
Sarah Cook, nhà nghiên cứu của Freedom House, cho biết: “Chính phủ Trung Quốc đang sử dụng các chiến thuật tinh vi hơn, bí mật hơn và cưỡng chế hơn, như bắt nạt trên mạng, tấn công mạng hoặc chỉ gọi điện cho các nhà báo, để cố gắng gây áp lực và gây ảnh hưởng đến việc đưa tin ở các nước trên thế giới”. giám đốc phụ trách Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan, đồng thời là một trong những tác giả của báo cáo.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington đề cập đến VOA về một bình luận gần đây của Bộ Ngoại giao Trung Quốc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mao Ning bác bỏ báo cáo của Freedom House là sai sự thật và “do động cơ thầm kín”.
Mao Ning nói: “Kể câu chuyện về Đảng Cộng sản Trung Quốc [CPC] và trình bày một cái nhìn chân thực, đa chiều và toàn cảnh về Trung Quốc với thế giới là một phần công việc của truyền thông Trung Quốc và cơ quan đối ngoại”. “Chúng tôi sẽ tiếp tục kể cho thế giới biết câu chuyện về Trung Quốc.”
Freedom House nhận thấy sự phản đối từ sự kết hợp của “các nhà hoạch định chính sách, cơ quan báo chí, nhóm dân sự hoặc người dùng mạng xã hội”.
Angeli Datt, nhà phân tích Trung Quốc của Freedom House và là một trong những tác giả của báo cáo, cho biết phản ứng khác nhau tùy theo từng quốc gia.
“Ở một số quốc gia, việc này đơn giản như xuất bản những tin tức quan trọng và ở những quốc gia khác, như Đài Loan, chính xã hội dân sự đã tổ chức các cuộc biểu tình rầm rộ của hàng nghìn người chống lại sự xâm nhập của ĐCSTQ vào môi trường tin tức,” Datt viết trong email gửi VOA. “Chiều sâu của sự đa dạng về khu vực và ngôn ngữ cho thấy khả năng phục hồi trước ảnh hưởng của ĐCSTQ đã thực sự lan rộng ra toàn cầu.”
![](https://vietnamweek.net/wp-content/uploads/2024/07/BK3.jpeg)
Bà nói, bất chấp khả năng phục hồi đó, mức độ nỗ lực của Trung Quốc nhằm tác động dư luận thông qua việc đưa tin có lợi hơn là điều mà các nước cần phải chủ động chống lại.
Các nhà nghiên cứu lấy Chile làm ví dụ về khả năng phục hồi đó.
Theo Sascha Hannig, chiến dịch của Bắc Kinh ở Chile bắt đầu như một chiến lược nhằm cải thiện hình ảnh trước công chúng ở một quốc gia có tầm quan trọng về kinh tế. Nhà nghiên cứu tại tổ chức ủng hộ dân chủ Instituto Desafíos de la Democracia của Chile đã đóng góp cho báo cáo của Freedom House.
Theo thời gian, “nó trở nên gây tranh cãi và hung hăng hơn”, Hannig nói, với một chiến dịch dường như đang cố gắng thách thức nền dân chủ Chile và thúc đẩy mô hình Trung Quốc.
Theo Freedom House, mặc dù hầu hết người dân Chile trong năm 2019 và 2020 đều có cái nhìn tích cực về Trung Quốc, nhưng sự hoài nghi và chỉ trích đối với chính sách ngoại giao hiếu chiến của Trung Quốc đang gia tăng trong giới chính trị gia và nhà báo. Hannig cho biết, dư luận Trung Quốc đã suy giảm kể từ đại dịch coronavirus.
Cam kết mạnh mẽ hơn đối với dân chủ và tự do báo chí ở Chile cũng giúp giảm thiểu các mối đe dọa tiềm ẩn.
‘Thông tin bị ô nhiễm’
Tại Nigeria, nơi Freedom House cho rằng dễ bị tổn thương nhất trước những nỗ lực gây ảnh hưởng, Trung Quốc đã thực hiện các khoản đầu tư kinh tế đáng kể, bao gồm cả cơ sở hạ tầng.
Tuy nhiên, báo cáo cho thấy những thay đổi độc tài gần đây và sự suy giảm quyền tự do báo chí ở quốc gia Tây Phi này khiến Nigeria dễ bị tổn thương hơn trước những nỗ lực của Bắc Kinh.
Một phần của ảnh hưởng đó đến từ các thỏa thuận chia sẻ nội dung giữa các cơ quan truyền thông do Trung Quốc điều hành và truyền thông địa phương, giúp nội dung của Trung Quốc tiếp cận được số lượng lớn người Nigeria.
StarTimes, một công ty Trung Quốc cho biết họ hợp tác với hơn 200 cơ quan truyền thông châu Phi, đóng một vai trò lớn trong cơ sở hạ tầng truyền hình kỹ thuật số của Nigeria, Freedom House cho biết. Báo cáo cho biết StarTimes cung cấp các gói đăng ký giá rẻ “có lợi cho truyền thông nhà nước Trung Quốc hơn các đài truyền hình quốc tế khác”.
Đại sứ quán Nigeria ở Washington không trả lời yêu cầu bình luận của VOA.
Trong nhiều trường hợp trên toàn cầu, một cơ quan truyền thông sẽ gắn cờ nội dung đó do Trung Quốc cung cấp, nhưng các nhà phân tích cho rằng khán giả có thể không biết rằng nội dung đó, thường được trình bày dưới dạng tin tức, thiếu tính độc lập trong biên tập.
VOA cung cấp nội dung cho các đài liên kết trên toàn cầu nhưng đài truyền hình do Quốc hội tài trợ có tường lửa và các biện pháp khác đảm bảo tính độc lập và liêm chính trong biên tập.
Datt của Freedom House nói với VOA: “Nội dung trả phí thường không được biên tập xem xét kỹ lưỡng, và những thông tin sai lệch hoặc gây hiểu lầm được xuất bản bởi các cơ quan truyền thông địa phương mà mọi người tin tưởng”.
Sự phổ biến của các thỏa thuận chia sẻ nội dung này khiến Idayat Hassan, giám đốc nhóm nghiên cứu ủng hộ dân chủ, Trung tâm Dân chủ và Phát triển, ở thủ đô Abuja của Nigeria, lo ngại.
Hassan nói: “Người Nigeria cuối cùng đã tiêu thụ hầu hết các thông tin bị ô nhiễm trong thời đại rối loạn thông tin,” bởi vì các cơ quan báo chí Nigeria có thể dễ dàng đăng lại các bài báo từ các cơ quan truyền thông Trung Quốc như Tân Hoa Xã.
Theo báo cáo, Huawei – một công ty công nghệ Trung Quốc mà báo cáo cho biết có “mối quan hệ chặt chẽ với ĐCSTQ” và “có thành tích xây dựng hệ thống kiểm duyệt và giám sát” ở Trung Quốc cũng như các nơi khác – cũng chiếm một vị trí nổi bật trong cơ sở hạ tầng kỹ thuật số của Nigeria.
![](https://vietnamweek.net/wp-content/uploads/2024/07/BK4.jpeg)
TẬP TIN – Khách hàng và nhân viên được nhìn thấy tại một cửa hàng Huawei tại trung tâm mua sắm Sandton City ở Sandton, Nam Phi, ngày 16 tháng 2 năm 2022.
“Mối nguy hiểm thực sự nằm ở đó,” Olorunyomi có trụ sở tại Abuja nói với VOA, đề cập đến ảnh hưởng của Trung Quốc đối với cơ sở hạ tầng kỹ thuật số của Nigeria.
Đối với Cook, cơ sở hạ tầng truyền thông có nguy cơ trở thành biên giới mới cho những nỗ lực của Trung Quốc.
Ngoại trừ một số ngoại lệ, như WeChat và ứng dụng tổng hợp tin tức do Trung Quốc sở hữu ở Nigeria có tên Opera News, Bắc Kinh chưa chú ý nhiều đến việc tác động đến cơ sở hạ tầng phổ biến nội dung. Thay vào đó, báo cáo cho thấy nó chủ yếu tập trung vào việc thao túng nội dung.
Khi nói đến các thành phần lớn hơn của cơ sở hạ tầng kỹ thuật số do các công ty thuộc sở hữu của Trung Quốc cung cấp, “mức độ thao túng thực sự không rõ ràng và dường như chưa mạnh vào lúc này, nhưng tiềm năng là rất lớn”, Cook nói.
Cook cho biết, các quốc gia chưa chủ động giải quyết lỗ hổng đó.
Datt cho biết, trong hơn 15 năm qua, nền dân chủ đã suy thoái trên khắp thế giới. Nếu không có hành động mạnh mẽ để củng cố các thể chế dân chủ, ĐCSTQ có thể lợi dụng những sai sót đó.
Ví dụ, Nigeria đang dần dần áp dụng các biện pháp kiểm soát internet theo phong cách của ĐCSTQ, điều này khiến đất nước này chịu ảnh hưởng nhiều hơn của Trung Quốc, bà nói.
Đối với Cook, việc thiếu các biện pháp ngăn chặn ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng truyền thông là một lỗ hổng khác mà Bắc Kinh có thể khai thác.
“Cơ sở hạ tầng – đó là tương lai,” cô nói. “Bây giờ là lúc để thực hiện các biện pháp bảo vệ.”