Từ giá cổ phiếu lao dốc đến các cuộc biểu tình, tại sao những giọt nước mắt của Elon lại kể câu chuyện bi thảm của Tesla
DEAN BLUNDELL
NGÀY 01 THÁNG 4 NĂM 2025
Tôi đã chứng kiến nhiều chuyện điên rồ trong đời, nhưng không gì – không gì – có thể chuẩn bị cho tôi trước đoạn ghi âm rò rỉ về việc Elon Musk khóc lóc với Donald Trump về sự sụp đổ của Tesla. Người đàn ông giàu nhất thế giới, người đã dành nhiều năm đóng vai Tony Stark, được cho là đã khóc nức nở trong Phòng Bầu dục, cầu xin cựu Tổng thống cứu vãn đế chế đang sụp đổ của mình.
Cổ phiếu của Tesla, từng là niềm tự hào của Phố Wall, đang bị đánh sập. Khi tôi viết bài này vào ngày Cá tháng Tư (thật trớ trêu phải không?), TSLA đang ở mức 222,15 đô la sau cú giảm mạnh 15% chỉ trong một ngày tháng trước – mức giảm tồi tệ nhất kể từ năm 2020. Con số này giảm mạnh so với mức đỉnh 480 đô la vào giữa tháng 12, một sự sụt giảm đáng kinh ngạc 50% chỉ trong vài tháng. Các nhà đầu tư đang tháo chạy, doanh số bán hàng sụt giảm, và công chúng? Ôi, công chúng đang ghét Elon đến mức nào? Kiểu như vẽ biểu tượng chữ thập ngoặc lên xe Cybertruck vậy. Và đoạn ghi âm này? Đó là âm thanh của một người đàn ông biết rằng mọi chuyện đã kết thúc.
Tôi không hề thông cảm với ông ta. Elon đã dành nhiều năm xây dựng Tesla thành biểu tượng của sự đổi mới, một lời thách thức đối với các tập đoàn dầu mỏ lớn, và – hãy thành thật mà nói – một giáo phái dành cho những người đam mê công nghệ và những kẻ thổi giá cổ phiếu. Nhưng ông ta cũng đã dành năm ngoái để gắn bó với Trump chặt chẽ hơn cả chiếc mũ MAGA trên đầu một người tham gia mít tinh ở vùng nông thôn, và đó là lúc mọi thứ bắt đầu sụp đổ. Phản ứng dữ dội không chỉ ồn ào; nó còn rất mạnh mẽ. Các cuộc biểu tình đang diễn ra khắp nơi – hàng trăm cuộc biểu tình, từ Seattle đến Miami, London đến Berlin. Phong trào “Hạ bệ Tesla” đã diễn ra tại tất cả 277 showroom của Mỹ vào cuối tuần trước, với đám đông hô vang “Elon Musk, thật đáng xấu hổ” và giơ cao các biểu ngữ như “Hãy bóp còi nếu bạn ghét Elon”. Họ không chỉ tức giận; họ còn có tổ chức. Và họ đang tấn công vào điểm yếu nhất của ông ta: lợi nhuận, với mục tiêu “giảm giá trị” cổ phiếu Tesla xuống mức 0.
Những con số không biết nói dối. Doanh số bán hàng của Tesla ở châu Âu đã giảm 45% trong tháng Giêng so với năm ngoái – riêng ở Đức là 76%. Úc giảm 72%. Trung Quốc, một thị trường trọng điểm, cũng đang suy giảm, do sự cạnh tranh từ các loại xe điện giá rẻ hơn và việc Elon thân thiết với chính trị cực hữu. Giá xe Tesla cũ đang giảm mạnh – xe Cybertruck là một thảm họa – và số lượng xe đổi trả đang ở mức cao kỷ lục, theo Edmunds. Chủ sở hữu đang bỏ xe của mình, dán những miếng dán lên xe với dòng chữ “Tôi đã mua chiếc xe này trước khi Elon phát điên”. Thậm chí cả Sheryl Crow cũng bán xe của mình. Đó là mức độ độc hại mà thương hiệu này đã đạt đến.
Và bạo lực? Nó đang ở mức độ cao hơn. Các trạm sạc bị đốt cháy gần Boston. Vụ nổ súng tại một đại lý ở Oregon. Bom xăng ở Colorado. Biểu tượng chữ thập ngoặc được vẽ nguệch ngoạc trên xe từ Pasadena đến Clermont. Trump gọi những người này là “những kẻ khủng bố trong nước”, đe dọa mức án 20 năm tù trong nhà tù khổng lồ ở El Salvador, nhưng điều đó không làm chậm lại. Nếu có, nó còn leo thang hơn. Nhóm tiến bộ Indivisible đang đưa ra các hướng dẫn biểu tình, và Hollywood cũng tham gia – John Cusack chỉ trích Elon, và Valerie Costa, một nhà hoạt động ở Seattle, đã bị Musk nhắm mục tiêu cá nhân trên X mà không có bằng chứng. Ông ta đang phản ứng một cách tuyệt vọng, và điều đó thật đáng thương vì ông ta vốn dĩ là một kẻ đáng thương.
Điều đó đưa chúng ta đến đoạn quảng cáo Tesla ở Vườn Hồng. Bạn còn nhớ không?
Trump biến lối vào Nhà Trắng thành một bãi đậu xe, ngồi vào chiếc Model S màu đỏ với Elon ngồi ghế phụ, và bắt đầu đọc một bài quảng cáo bán hàng – đầy đủ cả giá cả – từ một kịch bản chết tiệt. “Tuyệt vời!”, ông ta nói, như thể đang thử giọng cho QVC. Những người thân cận của Fox News như Sean Hannity cũng hùa theo, mua xe Tesla như một “cử chỉ” thể hiện sự đoàn kết. Đó vừa là một buổi trị liệu tâm lý, vừa là một chiêu trò PR khẩn cấp – Trump cố gắng hỗ trợ nhà tài trợ lớn nhất của mình sau khi những giọt nước mắt MAGA của Elon làm ướt thảm trải sàn Phòng Bầu dục. Cổ phiếu tăng nhẹ ngày hôm đó, chắc chắn rồi, nhưng đó chỉ là băng bó vết thương do súng bắn. Các nhà phân tích như Dan Ives của Wedbush đã nhận định rằng Tesla đã trở thành “biểu tượng chính trị của Trump và DOGE”, và điều đó là chất độc đối với một thương hiệu từng bán những giấc mơ về môi trường cho những người theo chủ nghĩa tự do.
Tại sao chuyện này lại xảy ra? Đơn giản thôi. Elon đã đặt cược tất cả vào Trump, đổ 290 triệu đô la vào chiến dịch tranh cử năm 2024 của ông ta, và nhận chức điều hành “Bộ Hiệu quả Chính phủ” (DOGE), cắt giảm việc làm liên bang và các hợp đồng về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) như một kẻ phá hoại đơn độc. Mọi người đã thấy điều đó – một tỷ phú mua chuộc quyền lực, chào kiểu độc tài trong ngày nhậm chức (con gái ông ta gọi đó là hành động kiểu Đức Quốc xã), và họ đã phản ứng dữ dội. Tesla không chỉ còn là một chiếc xe hơi nữa; nó đã trở thành một điểm nóng. Mỗi đô la chi cho Tesla đều giống như một phiếu bầu cho mối quan hệ thân thiết đầy tai tiếng giữa Elon và Trump, và mọi người đã quá chán ngán.
Đoạn ghi âm bị rò rò rỉ là giọt nước tràn ly. Hãy tưởng tượng: Elon, mắt đỏ hoe, giọng run run, than vãn về việc “sự căm ghét cực đoan của công chúng” đang giết chết Tesla. Trump, có lẽ chỉ nghe nửa vời, gật gù như một ông chú nhàm chán. Thật đáng xấu hổ. Người đàn ông từng phóng một chiếc xe hơi vào không gian giờ lại khóc lóc với một ngôi sao truyền hình thực tế trở thành Tổng thống vì thương hiệu của mình đang lao dốc không phanh. Và Tesla? Nó sẽ không thể phục hồi sớm được. Cổ phiếu đang lao dốc không phanh, các cuộc biểu tình không ngừng nghỉ, và đoạn quảng cáo không giải quyết được vấn đề gì cả – nó chỉ khiến Elon trông yếu đuối hơn mà thôi.
Tôi phải nói rằng: Elon tự chuốc lấy hậu quả. Ông ta đã đánh đổi linh hồn của Tesla để lấy quyền lực chính trị, và giờ ông ta đang gặt hái những gì mình đã gieo. Đoạn ghi âm đã bị rò rỉ, các con số rất ảm đạm, và đường phố đang dậy sóng. Tesla không chỉ đang xuống dốc – nó đang sụp đổ hoàn toàn. Và tất cả những giọt nước mắt trên thế giới cũng không thể cứu vãn được nó.