📦 BOX ĐIỀU TRA – VIETNAMWEEK
Khi nói đến tiền điện tử, công chúng thường nghĩ ngay đến Bitcoin – giá lên xuống dữ dội, đầu cơ, bong bóng. Nhưng nghịch lý là: thứ khiến Washington thực sự lo ngại không phải Bitcoin, mà là stablecoin – những đồng tiền “ngoan hiền”, giá ổn định, gắn với đô la Mỹ.
1) Bitcoin gây ồn ào, stablecoin gây quyền lực
Bitcoin:
- biến động mạnh,
- không gắn với tiền pháp định,
- chủ yếu là tài sản đầu cơ.
Stablecoin:
- gắn 1–1 với USD,
- dùng để thanh toán, chuyển tiền, trả lương, mua bán quốc tế,
- được thiết kế để thay thế vai trò của tiền mặt và chuyển khoản ngân hàng.
👉 Bitcoin gây tiếng ồn trên thị trường. Stablecoin đe dọa nền tảng quyền lực tiền tệ.
2) Mỹ không sợ “giá”, Mỹ sợ “kiểm soát”
Quyền lực của Mỹ trong thế giới hiện đại không chỉ đến từ quân đội, mà từ đồng USD:
- USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu,
- giao dịch USD đi qua ngân hàng Mỹ hoặc hệ thống chịu ảnh hưởng Mỹ,
- Mỹ dùng trừng phạt tài chính như vũ khí địa chính trị.
Stablecoin phá vỡ chuỗi đó:
- không cần ngân hàng,
- không cần SWIFT,
- không cần xin phép ngân hàng trung ương.
📌 Khi USD được “đóng gói” thành stablecoin và chạy trên blockchain, Mỹ mất bớt khả năng kiểm soát đồng tiền của chính mình.
3) Stablecoin là “USD ngoài biên giới Mỹ”
Một stablecoin gắn USD về bản chất là:
USD lưu hành bên ngoài hệ thống pháp lý và ngân hàng Mỹ.
Điều này nguy hiểm ở chỗ:
- USD vẫn được dùng rộng rãi,
- nhưng không đi qua các điểm kiểm soát truyền thống,
- không chịu cùng mức giám sát như tiền trong ngân hàng.
👉 Mỹ lo sợ không phải USD yếu đi, mà USD bị dùng mà Mỹ không kiểm soát được.
4) Cấm vận tài chính: điểm yếu chí tử
Các nước bị Mỹ cấm vận (Nga, Iran, Venezuela…) thường bị:
- cắt khỏi SWIFT,
- không giao dịch USD qua ngân hàng được.
Stablecoin mở ra “đường vòng”:
- dùng USD kỹ thuật số,
- chuyển ví–ví xuyên biên giới,
- khó bị chặn nếu không kiểm soát được hạ tầng phát hành.
📌 Stablecoin không cần phá cấm vận – nó làm cấm vận trở nên kém hiệu quả.
5) Bitcoin không thay thế được ngân hàng, stablecoin thì có
Bitcoin:
- không ổn định,
- không phù hợp trả lương hay định giá hàng hóa,
- khó trở thành “tiền hằng ngày”.
Stablecoin:
- giá ổn định,
- dễ tích hợp vào thương mại,
- có thể thay thế chuyển khoản ngân hàng trong nhiều trường hợp.
👉 Vì vậy:
Stablecoin cạnh tranh trực tiếp với ngân hàng và hệ thống thanh toán quốc gia.
6) Rủi ro lớn nhất: ai kiểm soát stablecoin?
Stablecoin không “phi quyền lực”. Ai phát hành stablecoin kiểm soát:
- phát hành bao nhiêu,
- khóa/mở ví nào,
- đổi ra tiền thật (redeem) cho ai,
- dừng giao dịch khi nào.
Nếu:
- stablecoin gắn USD,
- do tư nhân phát hành,
- lại có vốn nước ngoài chi phối,
👉 thì đó là quyền lực tiền tệ tư nhân + ảnh hưởng chính trị từ bên ngoài.
7) Vì sao Mỹ chấp nhận Bitcoin hơn stablecoin?
Nghe có vẻ ngược, nhưng:
- Bitcoin không đe dọa vai trò USD,
- Bitcoin không thay thế ngân hàng,
- Bitcoin không giúp né cấm vận quy mô lớn như stablecoin.
Trong khi đó:
- stablecoin dùng USD để phá hệ thống USD,
- làm mờ ranh giới giữa tiền nhà nước và tiền tư nhân.
📌 Bitcoin là tài sản rủi ro. Stablecoin là rủi ro hệ thống.
8) “Nhà nước ngầm tài chính” hình thành thế nào?
Khi stablecoin phát triển nhanh hơn luật:
- tiền lưu thông ngoài ngân hàng,
- vốn nước ngoài chi phối hạ tầng,
- giám sát dân chủ không theo kịp,
👉 sẽ xuất hiện một cấu trúc quyền lực tài chính song song với nhà nước:
- không do dân bầu,
- không chịu trách nhiệm chính trị,
- nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh kinh tế.
KẾT LUẬN – VIETNAMWEEK
Mỹ không sợ Bitcoin vì Bitcoin không cầm quyền.
Mỹ sợ stablecoin vì stablecoin cầm quyền mà không chịu trách nhiệm như nhà nước.
Cuộc tranh luận về stablecoin không phải chuyện công nghệ, mà là:
- chủ quyền tiền tệ,
- an ninh quốc gia,
- và câu hỏi căn bản:
ai được quyền phát hành và kiểm soát tiền trong thế kỷ 21?
—
VietnamWeek | Box điều tra