VietnamWeek / Câu Lạc Bộ Nhà Báo Tự Do
Năm 2025 khép lại trong một bầu không khí mà chúng tôi không gọi là thất bại, cũng không thể gọi là chiến thắng. Đó là một năm của sống sót — sống sót về thể chế, về lương tri, và về quyền được nói thật.
Thế giới bước qua 2025 với chiến tranh chưa dứt, với sinh mạng thường dân bị xem nhẹ, với những giá trị phổ quát từng được coi là nền tảng nay bị đem ra mặc cả. Từ Gaza đến Ukraine, từ Trung Đông đến châu Âu, hòa bình không còn là mục tiêu đạo đức chung mà trở thành một con bài thương lượng lạnh lùng.
Tại Hoa Kỳ, năm 2025 đánh dấu sự đảo chiều đáng lo ngại của nhiều nguyên tắc từng được xem là bất khả xâm phạm: tự do báo chí bị thu hẹp, giáo dục bị chính trị hóa, tri thức bị gây áp lực phải im lặng. Những khái niệm như đa dạng, bình đẳng, hòa nhập bị bóp méo thành mối đe dọa. Người nhập cư, người thiểu số, phụ nữ, cộng đồng LGBTQ trở thành đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong một môi trường quyền lực ngày càng kém khoan dung với khác biệt.
Trong bối cảnh đó, báo chí độc lập không đứng ngoài. Chúng tôi chứng kiến việc tin tức bị gỡ bỏ, các nền tảng bị giám sát, dữ liệu cá nhân bị thu thập nhân danh “an ninh”, và không gian công luận bị thu hẹp từng bước bằng các quyết định hành chính tưởng như nhỏ nhặt. Ở nhiều nơi, sách bị kiểm duyệt, thư viện và truyền thông công bị cắt ngân sách, những tiếng nói phản biện bị làm cho mệt mỏi — nếu không thể bịt miệng hoàn toàn.
Cùng lúc, một thách thức mới nổi lên: trí tuệ nhân tạo phát triển với tốc độ vượt xa khung pháp lý và đạo đức. Nội dung báo chí, tác phẩm văn học, sáng tạo nghệ thuật bị quét, sao chép và gọi là “dữ liệu huấn luyện”. Người sáng tạo mất quyền kiểm soát tác phẩm của mình, còn xã hội đứng trước nguy cơ đánh đổi phẩm giá con người lấy sự tiện lợi công nghệ.
Tuy vậy, năm 2025 không chỉ là một chuỗi hồ sơ tối. Chúng tôi cũng chứng kiến sự kiên trì của những nhà báo độc lập, nhà văn, nghệ sĩ, học giả và nhà hoạt động — những người tiếp tục đặt câu hỏi khi im lặng an toàn hơn, tiếp tục viết khi im lặng được tưởng thưởng. Văn hóa chưa biến mất. Lương tri chưa bị xóa sổ. Và công chúng, dù mệt mỏi, vẫn còn nhu cầu phân biệt đúng–sai, thật–giả.
VietnamWeek và Câu Lạc Bộ Nhà Báo Tự Do bước qua năm 2025 với một nhận thức rõ ràng hơn:
Báo chí độc lập không phải để an ủi quyền lực, mà để ghi nhớ, đặt câu hỏi, và chống lại sự bình thường hóa của điều sai trái.
Chúng tôi không hứa hẹn hy vọng dễ dãi cho năm 2026. Điều chúng tôi mang theo là sự cảnh giác, tinh thần trách nhiệm, và cam kết tiếp tục làm báo một cách trung thực, dù con đường ngày càng hẹp.
Nếu còn một điều đáng giữ lại từ năm 2025, thì đó là ký ức rằng: ngay cả trong những giai đoạn u ám nhất, con người vẫn có thể chọn không quay lưng với sự thật. Và chính lựa chọn ấy — dù âm thầm — là nền tảng cuối cùng của một xã hội còn khả năng tự sửa mình.
Ban Biên Tập
VietnamWeek / Câu Lạc Bộ Nhà Báo Tự Do