Vừa gây chiến vừa kiếm tiền

Dan Rather và nhóm Steady – 9/3

Trong nhiều thập kỷ, các chế độ cực đoan tại Iran luôn là một vấn đề đối với các chính phủ phương Tây. Nhiều tổng thống Mỹ — cả Cộng hòa lẫn Dân chủ — từng có cơ hội làm điều mà vị tổng thống hiện nay đã làm. Nhưng họ đã không làm, vì tin rằng điều đó không phục vụ lợi ích an ninh của nước Mỹ hay của thế giới.

Chẳng hạn, Ronald Reagan từng gửi cho vị giáo chủ Iran khi đó một chiếc bánh sinh nhật và sau đó còn cung cấp cho Iran một số vũ khí tốt nhất của Mỹ. Ông cố gắng đạt được một thỏa thuận, không phải khởi động chiến tranh. Mọi tổng thống Mỹ kể từ đó đều tìm cách tránh chiến tranh với Iran — cho đến vị tổng thống thứ 47.

George W. Bush đã phạm một sai lầm chiến lược mang hậu quả lịch sử khi quyết định xâm lược Iraq. Trong cuộc chiến đó, một số người trong chính quyền của ông từng đề nghị rằng Hoa Kỳ nên “tiện thể” đánh bại Iran bằng quân sự. Ít nhất Bush không mắc thêm sai lầm bằng cách nghe theo lời khuyên đó.

Cuộc chiến không bị khiêu khích mà Donald Trump khởi động đang gây ra sự hỗn loạn lớn trong ngành dầu mỏ. Iran gần như đã đóng cửa Strait of Hormuz, tuyến đường mà 20% lượng dầu của thế giới phải đi qua.

Vì các nhà sản xuất dầu ở Vịnh Ba Tư không thể vận chuyển sản phẩm của họ, nhiều nơi đã phải đóng cửa sản xuất. Phần lớn phân bón của thế giới — thứ nuôi sống mùa màng trên mọi châu lục — cũng đi qua eo biển này.

Giá dầu đã vượt 100 USD/thùng vào cuối tuần qua, và các nhà phân tích năng lượng dự đoán nó có thể nhanh chóng lên 150 USD.

Điều đó có nghĩa gì với bạn?

Không ai loại trừ khả năng giá xăng có thể lên tới 5 USD/gallon.

Cú tăng giá này sẽ ảnh hưởng tới mọi loại hàng hóa vận chuyển bằng xe tải, tàu hỏa, tàu biển hay máy bay.

Nhưng đừng lo, vị tổng thống tỷ phú nói với vẻ thản nhiên:
“Nếu giá tăng thì cứ tăng.”

Hôm Chủ nhật, ông còn nói thêm rằng mức tăng giá “ngắn hạn” là một cái giá “rất nhỏ” phải trả cho an ninh toàn cầu.

Chỉ có Trump mới lạc quan đến vậy.

Tờ Politico gọi đây là “sự gián đoạn dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử thị trường.”

“Giao thông qua eo biển Hormuz gần như đã dừng hẳn, gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất kể từ thập niên 1970 và đe dọa nền kinh tế toàn cầu,” The Wall Street Journal viết.

Nhà phân tích dầu mỏ Natasha Kaneva của JPMorgan Chase nói với Journal:

“Trong toàn bộ lịch sử được ghi chép của eo biển này, nó chưa từng bị đóng cửa — chưa từng. Với tôi, đây không chỉ là kịch bản tồi tệ nhất. Nó là kịch bản không thể tưởng tượng nổi.”

Trong khi mọi người Mỹ đã phải trả nhiều tiền hơn cho xăng — và sớm sẽ phải trả nhiều hơn cho rất nhiều thứ khác — thì vị tổng thống lại âm thầm tính cách lấy thêm tiền của bạn để làm giàu cho bản thân.

Ngày 4/7/2026 đánh dấu 250 năm Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ.

Để kỷ niệm nền dân chủ hiện đại lâu đời nhất thế giới chưa từng bị gián đoạn, chính quyền Trump đang lên kế hoạch tổ chức một chuỗi lễ hội kéo dài nhiều tháng:

• diễu hành

• hội chợ tại National Mall

• lễ cầu nguyện

• các sự kiện “Ultimate Fighting Championship” trên bãi cỏ phía Nam của Nhà Trắng.

Nhưng đó chỉ là phần mở đầu.

Giờ mới đến màn trục lợi.

Theo trang tin NOTUS, hôm thứ Sáu, Trump Organization đã nộp nhiều đơn đăng ký thương hiệu với Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ.

Họ đăng ký thương hiệu “Trump 250” cùng nhiều biến thể khác.

Điều đó có nghĩa là Donald Trump sẽ kiếm tiền từ sinh nhật lần thứ 250 của nước Mỹ.

Trump Organization dự định sản xuất và bán:

• sticker xe hơi

• túi vải

• cốc

• quần áo

• bóng golf

… và toàn bộ lợi nhuận từ các sản phẩm “Trump 250” sẽ không vào ngân khố Hoa Kỳ.

Trong một hồ sơ khác cũng gây phẫn nộ không kém, ban giám đốc của Kennedy Center đang xin đăng ký thương hiệu “The Trump Kennedy Center.”

Họ dự định bán hàng lưu niệm như: tai nghe, ống nhòm, quạt điện, ví, thẻ hành lý, đồ trang trí cây Giáng sinh… và nhiều mặt hàng khác.

Ai sẽ hưởng lợi từ việc bán một chiếc áo hoodie “Trump Kennedy Center”?
Bạn đoán cũng được.

Nhưng hành vi đáng phẫn nộ của Trump không chỉ dừng ở việc móc túi công chúng Mỹ.

Tuần này, nó còn thể hiện trong nỗ lực viết lại lịch sử.

Rạng sáng thứ Bảy, không có bất kỳ nghi lễ nào, hai nhân viên của Văn phòng Kiến trúc Điện Capitol đã gắn một tấm bảng đồng tưởng niệm các sĩ quan thực thi pháp luật đã bảo vệ Điện Capitol ngày 6/1/2021 khỏi đám đông bạo loạn do Trump kích động.

Người duy nhất khác có mặt là một phóng viên của The Washington Post.

Ngày 6/1/2021, cảnh sát D.C., Mật vụ Hoa Kỳ, Cảnh sát Capitol, Vệ binh Quốc gia cùng cảnh sát bang Maryland và Virginia đã bảo vệ tòa nhà — biểu tượng của nền dân chủ Mỹ.

Họ cũng bảo vệ hàng trăm nghị sĩ bên trong khỏi những kẻ nổi loạn.

Trong cuộc bạo loạn đó: cảnh sát bị đánh đập, bị xịt hơi cay, bị chế nhạo, bị đánh bất tỉnh

140 sĩ quan bị thương. Một người bị hai cơn đột quỵ và qua đời vào ngày hôm sau.
Bốn người khác tự sát trong vòng vài tháng sau đó.

Tấm bảng tưởng niệm — dấu mốc chính thức đầu tiên về vụ bạo loạn — ghi:

“Thay mặt một Quốc hội biết ơn, tấm bảng này vinh danh những cá nhân phi thường đã dũng cảm bảo vệ biểu tượng của nền dân chủ vào ngày 6 tháng 1 năm 2021. Sự anh hùng của họ sẽ không bao giờ bị lãng quên.”

Tháng 3/2022, Hạ viện và Thượng viện thông qua luật yêu cầu đặt tấm bảng ở mặt phía tây Điện Capitol — nơi diễn ra cuộc chiến dữ dội nhất.

Họ có một năm để làm điều đó.

Tháng 3/2023 trôi qua.
Không có gì xảy ra.

Quốc hội phớt lờ chính luật của mình.

Nguyên nhân của sự trì hoãn này nằm ở Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, một người trung thành với Trump, người mà phát ngôn viên nói rằng dự án “không thể thực hiện.”

Tháng Giêng, các Thượng nghị sĩ Thom Tillis và Jeff Merkley đề xuất một nghị quyết yêu cầu trưng bày tấm bảng ở phía Thượng viện cho đến khi tìm được vị trí cố định.

Nghị quyết được thông qua bằng sự đồng thuận tuyệt đối.

Sự trì hoãn bất hợp pháp của Johnson chỉ là nỗ lực mới nhất trong danh sách dài các hành động của chính quyền Trump nhằm tẩy trắng cuộc nổi dậy nhằm lật đổ một cuộc bầu cử tự do và công bằng.

Trump cố gắng biến nó thành một “ngày của tình yêu.”

Vào ngày 6/1 năm ngoái — kỷ niệm năm thứ năm của cuộc bạo loạn — chính quyền Trump ra mắt một website mới đầy rẫy thông tin sai lệch, thậm chí đổ lỗi cho cảnh sát Capitol vì đã biến “một cuộc biểu tình ôn hòa thành hỗn loạn.”

Cũng cần nhớ rằng một trong những hành động đầu tiên của Trump khi trở lại làm tổng thống là ân xá gần 1.600 kẻ nổi loạn, bất kể mức độ nghiêm trọng của tội phạm.

Kể từ đó, gần ba chục người đã bị bắt lại với các tội danh từ lạm dụng trẻ em đến giết người, theo tổ chức Citizens for Responsibility and Ethics in Washington.

Không giống hầu hết các dấu mốc lịch sử khác, các thế hệ tương lai có thể sẽ phải tự đoán xem điều gì đã xảy ra tại Điện Capitol hôm đó.

Có một ý tưởng thế này:
Khi Trump không còn nữa, hãy cập nhật tấm bảng với toàn bộ sự thật — đặc biệt là ai đã kích động cuộc nổi dậy.

Trong khi đó, cuộc chiến do lựa chọn — không phải do cần thiết — mà vị tổng thống này khởi động vẫn đang tiếp diễn.