5 “món quà chiến lược” mà cuộc chiến Trung Đông vô tình trao cho Moscow
Cuộc chiến giữa Mỹ–Israel và Iran bùng nổ đúng vào một thời điểm rất đặc biệt của cuộc chiến Ukraine. Các cuộc đàm phán ba bên giữa Kyiv, Moscow và Washington vừa rơi vào bế tắc, chiến trường Ukraine đang ở trạng thái giằng co, còn Nga thì chưa đạt được bước đột phá quân sự mang tính quyết định.
Trong bối cảnh đó, một cuộc chiến lớn ở Trung Đông đã làm thay đổi ưu tiên chiến lược của thế giới chỉ trong vài ngày.
Nếu nhìn từ góc độ Moscow, đây là một diễn biến đáng chú ý: Nga không cần tham chiến, nhưng lại có thể thu được nhiều lợi ích chiến lược từ cuộc xung đột này.
1. Thế giới chuyển sự chú ý khỏi Ukraine
Trước khi chiến tranh Iran nổ ra, chiến trường Ukraine vẫn là trung tâm của chính trị quốc tế.
Các cuộc họp NATO, các gói viện trợ quân sự, và các nỗ lực ngoại giao của Mỹ đều xoay quanh câu hỏi: làm thế nào để ngăn Nga đạt được bước tiến mới ở Ukraine.
Nhưng chỉ sau vài ngày chiến tranh Trung Đông:
-
truyền thông quốc tế chuyển trọng tâm sang Iran
-
các cuộc họp ngoại giao khẩn cấp bàn về Trung Đông
-
Washington điều lực lượng quân sự tới khu vực
Điều này tạo ra một khoảng trống chiến lược.
Không phải vì Ukraine không còn quan trọng, mà vì sự chú ý của phương Tây đã bị chia sẻ.
Đối với Nga, đây là một lợi ích cực kỳ quan trọng.
2. Nga có thêm thời gian trên chiến trường
Trong nhiều tháng gần đây, chiến trường Ukraine không còn chứng kiến các cuộc tấn công quy mô lớn như giai đoạn đầu chiến tranh.
Một phần nguyên nhân là:
-
chiến trường bị phủ dày bởi drone trinh sát
-
hỏa lực chính xác khiến các đội hình lớn dễ bị phát hiện
-
hậu cần trở nên khó khăn
Kết quả là chiến tranh chuyển sang hình thức:
-
tấn công bằng các nhóm nhỏ
-
các cuộc tập kích giới hạn
-
chiến tranh drone và pháo binh
Ukraine cũng đã cố gắng tạo ra một vành đai phòng thủ rộng, khiến Nga khó tập trung lực lượng để mở một mũi đột phá lớn.
Trong bối cảnh đó, điều Moscow cần nhất là thời gian để tái tổ chức lực lượng và điều chỉnh chiến lược.
Chiến tranh Iran đã mang lại đúng điều đó.
3. Vũ khí phương Tây bị phân tán
Một trong những vấn đề lớn nhất của chiến tranh hiện đại là sản xuất vũ khí không theo kịp tốc độ tiêu hao.
Các loại vũ khí mà Ukraine cần để chống Nga cũng chính là những loại vũ khí Mỹ đang phải sử dụng tại Trung Đông:
-
hệ thống Patriot
-
tên lửa đánh chặn
-
bom dẫn đường
-
tên lửa hành trình
Nếu chiến tranh Iran kéo dài, Washington sẽ phải tiêu hao một phần kho vũ khí đó tại Trung Đông.
Điều này có thể làm giảm lượng vũ khí chuyển tới Ukraine.
Nói cách khác: mỗi quả tên lửa bắn ở Trung Đông có thể ảnh hưởng tới cán cân chiến trường ở Donbas.
4. Giá năng lượng tăng giúp Nga
Một yếu tố ít được chú ý nhưng cực kỳ quan trọng là thị trường năng lượng.
Nga là một trong những nước xuất khẩu dầu khí lớn nhất thế giới.
Chiến tranh ở Trung Đông – đặc biệt khi liên quan đến Iran – luôn khiến thị trường dầu mỏ lo ngại.
Chỉ cần nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ thế giới, giá dầu đã có thể tăng mạnh.
Điều này mang lại lợi ích trực tiếp cho Moscow:
-
doanh thu xuất khẩu tăng
-
ngân sách chiến tranh được củng cố
-
áp lực từ các lệnh trừng phạt giảm bớt
Nói cách khác, mỗi khi chiến tranh Trung Đông leo thang, ngân sách Nga lại dễ thở hơn.
5. Putin có cơ hội tái định vị ngoại giao
Trong các cuộc khủng hoảng quốc tế, Nga thường cố gắng đóng vai trò người trung gian hoặc người dàn xếp.
Trong cuộc chiến Iran, Moscow có thể:
-
lên án hành động quân sự của Mỹ
-
kêu gọi ngừng bắn
-
đề nghị các sáng kiến ngoại giao
Điều này cho phép Nga xây dựng hình ảnh:
một cường quốc “ổn định” trong khi Mỹ bị cuốn vào một cuộc chiến khác.
Trong chính trị quốc tế, hình ảnh đó có thể mang lại ảnh hưởng đáng kể, đặc biệt với các quốc gia không thuộc phương Tây.
Một nghịch lý chiến lược
Mục tiêu của Mỹ trong cuộc chiến Iran là ngăn Tehran mở rộng ảnh hưởng trong khu vực.
Nhưng nếu cuộc chiến kéo dài, hệ quả có thể là:
-
Nga kiếm thêm tiền từ dầu
-
Ukraine nhận ít vũ khí hơn
-
Mỹ bị phân tán nguồn lực
Đó là một nghịch lý quen thuộc trong địa chính trị:
một cuộc chiến ở nơi này có thể tạo lợi thế cho một quốc gia ở nơi khác.
Kết luận
Putin không cần chiến thắng ở Trung Đông để hưởng lợi từ cuộc chiến Iran.
Chỉ cần ba điều xảy ra:
-
phương Tây bị phân tán
-
giá năng lượng tăng
-
Ukraine nhận ít hỗ trợ hơn
thì Moscow đã đạt được một phần mục tiêu chiến lược của mình.
Trong chiến tranh hiện đại, đôi khi chiến thắng không thuộc về bên mạnh nhất hay bên nổ súng trước.
Chiến thắng thuộc về bên biết tận dụng cuộc chiến của người khác.
Và trong cuộc chiến Iran hiện nay, Nga có thể là quốc gia đang tận dụng điều đó tốt nhất.