VietnamWeek | Phân tích chiến lược
Ba tuần sau khi chiến tranh với Iran bùng nổ, chính quyền Donald Trump đang đối diện với một bài toán quen thuộc nhưng nguy hiểm: làm thế nào để thoát khỏi một cuộc chiến mà không bị coi là thất bại.
Eo biển Strait of Hormuz vẫn chưa được khai thông hoàn toàn. Giá dầu tiếp tục dao động ở mức cao. Và quan trọng hơn, các đồng minh then chốt của Mỹ vẫn đứng ngoài cuộc.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là “Mỹ sẽ thắng thế nào” — mà là Trump sẽ thoát ra bằng cách nào.
1. Trump đang bị “kẹt chiến lược”
Chiến lược ban đầu của Washington có vẻ dựa trên ba giả định:
- gây áp lực quân sự đủ mạnh để Iran xuống thang
- huy động liên minh quốc tế bảo vệ Hormuz
- nhanh chóng ổn định thị trường năng lượng
Nhưng thực tế lại đi theo hướng khác:
- Iran vẫn duy trì khả năng đáp trả
- đồng minh từ chối tham gia
- giá dầu tăng gây áp lực trong nước
👉 Điều này tạo ra một trạng thái mà giới phân tích gọi là:
“strategic trap” – bẫy chiến lược
2. Hai con đường Trump đang theo đuổi cùng lúc
Thay vì chọn một hướng rõ ràng, Trump đang triển khai song song hai chiến thuật:
🔴 (A) Duy trì áp lực quân sự
- giữ hiện diện hải quân tại Hormuz
- tiếp tục các tuyên bố cứng rắn
- phát tín hiệu sẵn sàng leo thang
👉 Mục tiêu: không để mất thế răn đe
🟢 (B) Tìm kiếm lối thoát ngoại giao
- kêu gọi các nước khác “chia sẻ trách nhiệm”
- giảm kỳ vọng về chiến thắng nhanh
- mở cửa cho các kênh đàm phán gián tiếp
👉 Mục tiêu: tránh sa lầy một mình
👉 Đây chính là mô hình quen thuộc của Trump:
leo thang để tạo đòn bẩy đàm phán
3. Nhưng đồng minh không đi theo kịch bản
Một yếu tố khiến chiến lược này gặp khó là phản ứng của thế giới:
- Japan, South Korea → thận trọng
- European Union → ưu tiên ngoại giao
- China → đứng ngoài, thậm chí đàm phán riêng với Iran
👉 Điều này khiến Mỹ không thể “quốc tế hóa” chiến dịch như kỳ vọng.
4. Ba kịch bản “exit strategy” có thể xảy ra
🟡 Kịch bản 1: “Chiến thắng tuyên bố”
Trump có thể:
- tuyên bố đã đạt mục tiêu
- giảm dần hiện diện quân sự
- chuyển trọng tâm sang ổn định
👉 Ưu điểm: giữ thể diện
👉 Rủi ro: thực tế không thay đổi nhiều
🟢 Kịch bản 2: Đàm phán qua trung gian
Các kênh có thể gồm:
- Oman, Qatar
- hoặc thậm chí China
👉 Đây là con đường ít rủi ro nhất
👉 nhưng cần nhượng bộ nhất định
🔴 Kịch bản 3: Leo thang rồi buộc xuống thang
- tăng áp lực quân sự ngắn hạn
- sau đó mở đàm phán từ vị thế mạnh hơn
👉 Rủi ro cao: dễ vượt kiểm soát
5. Yếu tố quyết định không nằm ở Trung Đông
Điểm đáng chú ý nhất:
👉 kết cục cuộc chiến này có thể không được quyết định ở Tehran
mà ở:
- Quốc hội Mỹ
- giá xăng tại các bang
- và nội bộ Đảng Cộng hòa
Những dấu hiệu như:
- quan chức từ chức
- đồng minh giữ khoảng cách
- áp lực kinh tế gia tăng
đang dần tạo ra một lực kéo buộc Washington phải điều chỉnh.
6. Kết luận: Một lối thoát không dễ dàng
Trump đang ở trong một tình thế quen thuộc nhưng nguy hiểm:
- không thể leo thang mạnh
- không thể rút lui ngay
- buộc phải tìm “lối thoát có thể chấp nhận được”
Điều này khiến chiến lược hiện tại trở thành:
cứng rắn bên ngoài – linh hoạt bên trong
Nhưng trong một cuộc khủng hoảng có quá nhiều biến số như Hormuz, câu hỏi lớn vẫn còn đó:
Liệu Trump có kiểm soát được lối thoát — hay chính lối thoát sẽ định hình kết cục của ông?
“Hormuz: Cuộc chiến không quyết định ở Iran – mà ở Quốc hội Mỹ”