Vinh Le
Có dấu hiệu cho thấy ông chánh án John Roberts của Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ (SCOTUS) đã nghĩ lại hậu quả của việc ông ban quá nhiều đặc quyền cho Hành Pháp mà nổi bật nhất là phán quyết miễn trừ (immunity) cho TT.
Cá nhân ông Roberts dường như đã thấy được bản chất của Trump khi y lạm dụng tối đa đặc quyền trên nên mới có cách kìm hãm.
Chậm vẫn còn hơn không.
===
Bản án không có chữ ký bao gồm Chánh án John Roberts trong số đa số những người từ chối cho phép triển khai Lực lượng Vệ binh Quốc gia tại Chicago.
Trong một nhiệm kỳ phần lớn được định hình bởi sự nhượng bộ đối với Tổng thống Donald Trump, Tòa án Tối cao đã đưa ra một tin tốt hiếm hoi cho nền dân chủ vào thứ Ba. Đa số các thẩm phán đã từ chối ngăn chặn phán quyết của tòa án cấp dưới cấm ông Trump triển khai Lực lượng Vệ binh Quốc gia đến Chicago. Mặc dù Tòa án Tối cao không phán quyết về bản chất vụ án, nhưng vẫn khó có thể không coi phán quyết của tòa án như một lời cảnh báo hiếm hoi nhắc nhở chính quyền về giới hạn quyền lực của tổng thống.
Trước hết, một vài thông tin cơ bản: Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ April Perry đã phán quyết vào tháng 10 rằng chính quyền chưa chứng minh được tuyên bố của mình rằng các cuộc biểu tình bên ngoài các trung tâm nhập cư ở Chicago là lý do chính đáng để huy động Lực lượng Vệ binh Quốc gia. Tổng công tố viên Hoa Kỳ John Saur đã viết trong đơn xin tạm hoãn khẩn cấp phán quyết đó rằng bạo lực chống lại các nhân viên nhập cư liên bang và tài sản là lý do chính đáng để ông Trump sử dụng một đạo luật cho phép huy động Lực lượng Vệ binh Quốc gia bất cứ khi nào “Tổng thống không thể sử dụng lực lượng thường trực để thực thi luật pháp Hoa Kỳ”.
Trong trường hợp này, ông lập luận rằng các đặc vụ liên bang đã “phải đối mặt với sự kháng cự kéo dài, phối hợp và bạo lực, đe dọa đến tính mạng và sự an toàn của họ, đồng thời can thiệp một cách có hệ thống vào khả năng thực thi luật [nhập cư] liên bang.”
Quyết định của tòa án đã kịch liệt phản đối luận điểm của Sauer:
“Chúng tôi kết luận rằng thuật ngữ “lực lượng thường trực” trong §12406(3) có thể đề cập đến lực lượng thường trực của quân đội Hoa Kỳ. Cách giải thích này có nghĩa là để triệu tập Lực lượng Vệ binh vào phục vụ liên bang theo §12406(3), Tổng thống phải “không có khả năng” sử dụng quân đội thường trực “để thi hành luật pháp của Hoa Kỳ”. Bởi vì điều luật yêu cầu đánh giá khả năng thi hành luật của quân đội, nên nó có thể chỉ áp dụng khi quân đội có thể thi hành luật một cách hợp pháp.”
Vì Đạo luật Posse Comitatus (ND: xem chú thích ở dưới) ngăn chặn việc sử dụng quân đội trong hầu hết các tình huống nội địa, tòa án kết luận rằng đạo luật mà chính quyền dựa vào có thể không áp dụng được cho Chicago. Đó là một lập luận hợp lý nhưng vẫn khiến ba thẩm phán bảo thủ trong tòa rất khó chịu. Thẩm phán Samuel Alito đã chỉ trích trong ý kiến phản đối của mình rằng quyết định này đã vượt xa câu hỏi tương đối hẹp về việc có nên ban hành lệnh tạm dừng hay không. Điều ông bất bình chính dường như là lần này ông ở phe thua cuộc và đa số lại dám giải thích quyết định của mình.
Tòa án đã đưa ra phán quyết dứt khoát, cho thấy rõ cách thức mà đơn xin phán quyết cuối cùng về việc áp dụng điều luật này sẽ được xem xét.
Lập luận của Alito có phần đúng khi cho rằng đa số đã đi lạc khỏi vấn đề chính – nhưng lập luận của ông thiếu tính tự nhận thức. Hết lần này đến lần khác trong năm nay, tòa án đã sử dụng cái gọi là “danh sách vụ án ngầm” để đưa ra các phán quyết chung chung, tránh quá trình xét xử dài dòng dựa trên nội dung vụ án. Thường thì tòa án đã ban hành hoặc duy trì lệnh tạm dừng thi hành án, về cơ bản đã bật đèn xanh cho chính quyền Trump tiếp tục duy trì khuynh hướng độc đoán của mình.
Tuy nhiên, lần này, tòa án đã đưa ra phán quyết dứt khoát, không để lại chút nghi ngờ nào về cách thức một đơn xin phán quyết cuối cùng về việc sử dụng đạo luật này có thể được đón nhận. Mặc dù vẫn còn khả năng chính quyền sẽ cố gắng viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa để biện minh cho việc triển khai quân đội và Vệ binh Quốc gia trong tương lai, nhưng tòa án dường như đã chặn đứng con đường pháp lý này một cách hiệu quả.
Ý kiến này không có chữ ký nhưng bằng phương pháp loại trừ, chúng ta có thể xác định rằng đa số bao gồm Chánh án John Roberts. (Thẩm phán Clarence Thomas tham gia ý kiến phản đối của Alito, trong khi các thẩm phán Neil Gorsuch và Brett Kavanaugh lần lượt viết ý kiến phản đối và đồng thuận của riêng họ.) Điều đáng chú ý là Roberts, một trong những người ủng hộ chính quyền lực rộng lớn của nhánh hành pháp, đã chọn ký vào ý kiến này. Bằng cách đứng về phía Thẩm phán Amy Comey Barrett và các thẩm phán theo chủ nghĩa tự do của tòa án, Roberts dường như đã tìm ra giới hạn cho việc ông sẽ cho phép Trump đi xa đến mức nào. Đó là tin tốt cho đất nước, bởi vì quyết định của đa số có khả năng khiến Nhà Trắng phải suy nghĩ kỹ hơn về bất kỳ việc triển khai nào trong tương lai vì lo ngại rằng chúng sẽ không được tòa án đón nhận tốt.
Bài của Hayes Brown ở MS NOW ngày 24 tháng 12, 2025
Hayes Brown là nhà văn kiêm biên tập viên của MS NOW Daily.
* Đạo luật Posse Comitatus là một đạo luật liên bang của Hoa Kỳ năm 1878, hạn chế việc sử dụng quân đội Hoa Kỳ cho việc thực thi pháp luật trong nước, ngăn cấm quân đội liên bang hoạt động như một “posse” (một nhóm tập hợp để thực thi pháp luật) mà không có sự chấp thuận rõ ràng của Quốc hội, thể hiện nguyên tắc cốt lõi chống lại sự can thiệp của quân đội vào các vấn đề dân sự. Mặc dù chủ yếu áp dụng cho Lục quân và Không quân, các nguyên tắc của nó cũng mở rộng sang các nhánh khác, mặc dù có những ngoại lệ đối với các trường hợp khẩn cấp (như Đạo luật Khởi nghĩa ) và một số vai trò hỗ trợ quân sự nhất định cho các cơ quan dân sự, đặc biệt là liên quan đến việc ngăn chặn ma túy, như đã được làm rõ trong các sửa đổi sau này.