Dưới đây là timeline xuyên suốt lịch sử cải cách công vụ liên bang Hoa Kỳ từ 1883 đến Project 2025 / Trump era, với trọng tâm vào các mốc nâng cao tính merit-based (chuyên môn) và neutrality (phi chính trị), rồi đến các nỗ lực gần đây nhằm thay đổi cấu trúc đó.
📍 📜 1883 – Pendleton Civil Service Reform Act
📌 Mốc khai sinh nền công vụ hiện đại
- Trước 1883, chính phủ liên bang vận hành theo spoils system (chế độ “chiến thắng chia chác”), nơi chính quyền thắng cử trao việc cho người ủng hộ mình về chính trị. (Wikipedia)
- Pendleton Act được ký bởi Tổng thống Chester A. Arthur ngày 16/1/1883. (National Archives)
- Tạo ra một hệ thống tuyển chọn dựa trên năng lực (merit system): nhân viên chính phủ được tuyển thông qua thi tuyển, không phải thông qua quan hệ thân hữu/chính trị. (Wikipedia)
- Cấm sa thải hay giáng chức vì lý do chính trị. (Wikipedia)
- Thành lập Civil Service Commission (Ủy ban Cải cách Công vụ). (National Archives)
👉 Đây là bước chuyển từ patronage sang civil service merit, đặt nền tảng cho một bộ máy công chức trung lập.
📍 📜 1939 – Hatch Act
📌 Hạn chế hoạt động chính trị của viên chức liên bang
- Hatch Act (1939) giới hạn các hoạt động chính trị của công chức liên bang (không được vận động tranh cử, tham gia chiến dịch, phân phát tài liệu chính trị trong giờ làm, v.v.). (Wikipedia)
- Mục tiêu: ngăn viên chức ép buộc người khác ủng hộ một đảng/ứng cử viên.
- Đây là bước tiếp theo nhằm giữ bộ máy phi đảng phái trong tầng lớp công chức.
📍 Nói cách khác:
- Pendleton Act bảo đảm bảo vệ bằng năng lực.
- Hatch Act bảo đảm phi chính trị trong hoạt động công vụ.
📍 📜 1978 – Civil Service Reform Act
📌 Nâng cấp hệ thống quản lý nhân sự
- Tái cơ cấu công vụ sau gần một thế kỷ với hệ thống mới. (Wikipedia)
- Tổ chức lại:
- Bãi bỏ Civil Service Commission
- Thành lập Office of Personnel Management (OPM)
- Thành lập Merit Systems Protection Board
- Quy định quyền lợi, thăng tiến, đánh giá ngạch bậc, giải quyết tranh chấp cho công chức. (Wikipedia)
👉 Cải cách này củng cố thêm hệ thống merit và các cơ chế pháp lý để bảo vệ công chức khỏi can thiệp chính trị.
📍 📜 1980s–2000s – Các điều chỉnh khác
📌 Những cải tiến liên quan:
- Federal Vacancies Reform Act (1998) quy định cách bổ nhiệm tạm quyền một số chức vụ cấp cao.
- Các điều chỉnh liên quan tới quyền đình công, quan hệ lao động…
📍 📜 2025 – Trump Administration & Project 2025
📌 Mốc thay đổi lớn nhất trong hơn 140 năm
Năm 2025, chính quyền Donald Trump tái đưa vào thực hiện chính sách gọi là Schedule F / reclassification of federal jobs, khởi động tại ngày đầu nhậm chức và thông qua chính sách của Project 2025 như blueprint.
👉 Theo các bản tin mới:
- Chính quyền đặt ra một quy định cho phép:
- Tá dược lại khoảng ~50,000 nhân viên liên bang,
- Cho phép hiring/firing dễ dàng hơn,
- Gạt bỏ hầu hết bảo vệ civil service truyền thống đối với nhân viên này. (Reuters)
- Những nhân viên này sẽ gần như đứng cùng loại với political appointees, tức:
- Bảo vệ pháp lý ít hơn
- Tổng thống/OPM có thể sa thải vì lý do “không tuân theo chính sách”. (Reuters)
👉 Đây là thay đổi sâu sắc nhất kể từ Pendleton 1883, bởi nó đảo lại nguyên tắc merit + neutral civil service mà hệ thống đã giữ trong suốt hơn một thế kỷ.
🧭 Tóm lại timeline
| Năm | Sự kiện | Tác động chính |
|---|---|---|
| 1883 | Pendleton Act | Chuyển từ spoils → merit; bảo vệ công chức khỏi sa thải vì chính trị 🇺🇸📜 (Wikipedia) |
| 1939 | Hatch Act | Hạn chế công chức tham gia hoạt động chính trị 🇺🇸📜 (Wikipedia) |
| 1978 | Civil Service Reform Act | Tái cấu trúc hệ thống công vụ hiện đại 🇺🇸📜 (Wikipedia) |
| 2025 | Project 2025 / Trump reforms | Một phần công chức chuyển sang chế độ dễ sa thải để phục vụ chính sách tổng thống 🇺🇸⚖️ (Reuters) |
🧠 Ý nghĩa lớn hơn
- Pre-1883: Bộ máy được vận hành theo đảng đương quyền (“ spoils system”). (Wikipedia)
- 1883 – 2024: Bộ máy dần trở thành phi chính trị và chuyên môn, bảo vệ bởi luật liên bang và cơ chế pháp lý. (National Archives)
- 2025+: Do Project 2025, có nỗ lực làm biến đổi nguyên tắc bất thành văn trên, đưa một phần công chức về gần với tổng thống hơn — điều có thể thay đổi cấu trúc truyền thống lâu đời của hệ thống công vụ Hoa Kỳ. (The Guardian)