Việc Nicolás Maduro bị bắt đã tạo ra một khoảnh khắc hiếm hoi trong lịch sử chính trị Venezuela: đỉnh quyền lực sụp xuống, nhưng bộ máy chưa kịp tái định hình. Đó là thứ mà các nhà nghiên cứu chuyển tiếp dân chủ gọi là khoảng trống quyền lực — một thời điểm mà trật tự cũ mất trung tâm, còn trật tự mới chưa được thiết lập.
Trong khoảnh khắc ấy, phe đối lập có thời cơ. Nhưng có thời cơ không đồng nghĩa với việc có thể hành động tức thì.
Thời cơ có thật – nhưng không phải “cơ hội vàng đơn giản”
Về mặt chính trị, phe đối lập đang đứng trước ba thuận lợi hiếm thấy:
-
Biểu tượng tối cao của chế độ đã bị loại khỏi cuộc chơi.
-
Người kế nhiệm trên thực tế, Delcy Rodríguez, thiếu chính danh xã hội.
-
Washington, dù không trao quyền cho đối lập, cũng chưa tạo ra một trật tự ổn định mới.
Tuy nhiên, chuyển tiếp không diễn ra trong chân không. Phe đối lập Venezuela không phải là một đội quân cơ động, mà là một liên minh xã hội–chính trị bị đàn áp nhiều năm, thiếu phương tiện, thiếu bảo đảm an ninh, và hoạt động trong một môi trường mà bộ máy an ninh của chế độ cũ vẫn còn nguyên vẹn.
Vì sao họ không thể “bật công tắc” ngay lập tức?
Những ai kỳ vọng phe đối lập phải lập tức “chiếm lấy thời cơ” thường quên ba thực tế:
-
Mọi hành động vội vã đều có thể bị dán nhãn bạo loạn và bị đàn áp mạnh tay.
-
Một thông điệp chuyển tiếp thiếu chuẩn bị có thể chia rẽ nội bộ đối lập — điều mà chế độ cũ luôn chờ đợi.
-
Thiếu bảo chứng quốc tế rõ ràng, đặc biệt khi Mỹ đã chấp nhận làm việc với Rodríguez, khiến mọi bước đi đều mang rủi ro sống còn.
Trong chính trị, đúng thời điểm quan trọng không kém hành động nhanh. Sai một bước, phe đối lập có thể tự đánh mất tính chính danh mà họ đã gây dựng suốt nhiều năm.
Mối nguy lớn nhất: thời cơ bị “đóng băng”
Điều đáng lo không phải là phe đối lập hành động chậm, mà là Delcy Rodríguez có thể dùng thời gian để hợp pháp hóa sự tồn tại của mình:
-
Khôi phục trật tự tối thiểu.
-
Trình bày mình như “người mang lại ổn định”.
-
Kéo dài tình trạng lửng lơ để thế giới quen dần với thực tế mới.
Khi đó, thời cơ không biến mất trong một vụ đàn áp lớn, mà chết dần trong sự bình thường hóa.
Thời cơ không nằm ở hành động bạo lực, mà ở định nghĩa chính trị
Điều phe đối lập cần làm trước hết không phải là “lật đổ”, mà là định nghĩa lại câu hỏi trung tâm của Venezuela:
Sau Maduro, ai có quyền lãnh đạo đất nước này?
Nếu câu hỏi ấy được đặt đúng — dựa trên bầu cử, chính danh và chủ quyền nhân dân — thì mọi thỏa hiệp quyền lực sẽ lộ ra bản chất.
Kết luận
Phe đối lập Venezuela đã nhận ra thời cơ. Nhưng thời cơ này không cho phép sai lầm, không cho phép nóng vội, và cũng không cho phép im lặng quá lâu.
Lịch sử thường không trừng phạt những người đi chậm.
Lịch sử trừng phạt những người để thời gian làm thay việc của mình.
Khoảnh khắc này không đòi hỏi một cuộc nổi dậy.
Nó đòi hỏi sự chính xác.
Và sự chính xác, trong chính trị, luôn cần thời gian — nhưng không bao giờ có quá nhiều thời gian.