Nguyễn Ngọc Như Quỳnh
Những diễn biến gần đây tại Minnesota, đặc biệt là sau cái chết của Renee Good và Alex Pretti, đã tạo ra một cục diện chính trị mà ngay cả Donald Trump cũng không thể ngờ tới. Thông điệp mới về sự hợp tác với Thống đốc Tim Walz của TT Mỹ trên Truth Social cho thấy một sự “xuống thang” rõ rệt.
Đây không phải là sự thay đổi vì lòng trắc ẩn, mà là một bước lùi chiến thuật bắt buộc vì chiến dịch truy quét của ICE đã gây ra tác dụng ngược có thể ảnh hưởng tới lợi ích cốt lõi của đảng Cộng Hoà.
Dưới đây là những lý do cốt lõi khiến bộ máy “tân phát xít” núp bóng trong chính quyền buộc phải chùn tay:
Một là chiến dịch “Bàn tay sắt” của phe cực hữu vốn dĩ được thiết kế để nhắm vào người nhập cư trái phép nhằm lấy lòng cử tri bản địa. Nhưng thực tế tại Minnesota đã đi ngược lại hoàn toàn kịch bản đó.
Hai nạn nhân, Renee Good và Alex Pretti, đều là người da trắng và sở hữu “nhân thân tốt” trong mắt đại đa số người Mỹ (một người dân thường và một y tá Cựu chiến binh).
Thay vì hình ảnh trấn áp tội phạm, công chúng lại nhìn thấy hình ảnh chính quyền đàn áp và giết hại chính công dân Mỹ – cụ thể là người da trắng – ngay trên đất Mỹ. Điều này đánh thẳng vào nỗi sợ hãi của tầng lớp trung lưu da trắng, lực lượng nòng cốt của Đảng Cộng hòa. Họ nhận ra rằng sự an toàn của chính họ đang bị đe dọa bởi sự lạm quyền của nhà nước.
Hai là, giới cầm quyền tại Washington D.C., dù là Dân chủ hay Cộng hòa, đều mang trong mình một nỗi sợ hãi chung: Sự trỗi dậy của các hội nhóm dân sự có tổ chức.
Cái chết của Alex Pretti đã trở thành chất xúc tác để các nghiệp đoàn (Y tá, Lao động), hội cựu chiến binh và các tổ chức nhân quyền liên kết lại (solidarity).
Họ không chỉ biểu tình tự phát, mà đang hoạt động đúng theo phương châm “Mobilize and Organize” (Vận động và Tổ chức). Khả năng tập hợp lực lượng và biến sự phẫn nộ thành lá phiếu của các nhóm này là một áp lực chính trị khổng lồ mà không chính trị gia nào dám xem thường. Khi người Mỹ đoàn kết lại để bảo vệ mạng sống của nhau, đó là lúc quyền lực của các chính trị gia bị lung lay dữ dội nhất.
Ba là tín hiệu cho thấy Trump đang bị phản ứng từ bên trong đảng, ví dụ nhứ cách lên tiếng của Thống đốc Texas Greg Abbott – người vốn nổi tiếng cứng rắn nhất về vấn đề biên giới.
Theo tờ El Paso Times, Abbott đã chính thức tuyên bố Nhà Trắng cần phải “recalibrate” (điều chỉnh lại/cân chỉnh lại) hoạt động của ICE giữa bối cảnh vụ nổ súng tại Minnesota.
Khi một đồng minh “diều hâu” như Abbott cũng phải lên tiếng cảnh báo công khai, điều đó đồng nghĩa với việc trong hậu trường, làn sóng chỉ trích và yêu cầu xét lại từ nội bộ Đảng Cộng hòa đang diễn ra vô cùng dữ dội. Họ hiểu rằng: Đừng đùa với mạng sống người Mỹ bằng những cách thức mang hơi hướm “tân phát xít” như vậy. Nếu không dừng lại, làn sóng phẫn nộ sẽ cuốn phăng ghế của các Thống đốc GOP trong các kỳ bầu cử tới.
Bốn là sự hợp lực chung sức từ truyền thông bất kể phe nào.
Chúng ta đang chứng kiến một tiền lệ chưa từng có trong lịch sử truyền thông chính trị Mỹ: Sự đồng thuận tuyệt đối của 4 ban biên tập tờ báo lớn nhất (The Big Four).
The New York Times & Washington Post (Cánh tả) cùng The Wall Street Journal & New York Post (Cánh hữu) đồng loạt lên bài xã luận chỉ trích hoặc yêu cầu ICE dừng lại.
Đặc biệt, sự quay lưng của Wall Street Journal và New York Post (vốn thuộc đế chế bảo thủ của Rupert Murdoch) là cú đấm quyết định. Thông điệp được gửi đi rất rõ ràng: Mạng người Mỹ không phải trò đùa. Giới tinh hoa Mỹ, cả tả lẫn hữu, đều đồng thuận rằng hành động giết dân thường ngay trên đường phố như kiểu các chế độ độc tài tại Iran là không thể chấp nhận được tại Hoa Kỳ.
Cuối cùng, vụ việc đã lột trần sự đạo đức giả và tiêu chuẩn kép của phong trào MAGA về Tu chính án số 2.
Họ tôn vinh những kẻ mang súng thuộc phe mình nhưng lại tìm cách đổ lỗi cho một công dân mang súng hợp pháp như Alex Pretti.
Sự lươn lẹo này không qua mắt được công chúng. Người ta nhận ra rằng với MAGA, quyền hiến định chỉ là công cụ chính trị, chứ không phải là giá trị cốt lõi.
Trump đang phải xuống thang không phải vì Trump muốn, mà vì Trump buộc phải làm vậy.
Người lãnh đạo đương nhiệm đã chạm vào “lằn ranh đỏ” của xã hội Mỹ:
Đó là sự an toàn của công dân hạng nhất. Sự phản kháng từ báo chí, sự rạn nứt trong nội bộ đảng, và sức mạnh của các tổ chức dân sự đã tạo thành một gọng kìm buộc chính quyền phải thu lại “bàn tay sắt” trước khi nó bóp nghẹt chính tương lai chính trị của họ.
P.S: Đọc dòng tweet của Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis có thể thấy rõ: Lệnh “tế thần” đã được kích hoạt.
Bằng cách chỉ mặt đặt tên lỗi thuộc về “phản ứng vội vàng của Bộ trưởng Noem” chứ không phải chủ trương của Nhà Trắng, phe Cộng hòa đang dọn đường để Kristi Noem gánh toàn bộ trách nhiệm cho thảm họa Minnesota. Kịch bản “thí tốt giữ xe” đã hạ màn: Liệu Noem có phải ra đi để Trump và GOP có thể phủi tay sạch sẽ và xuống thang trong danh dự lần này?!