Khi một cuộc chiến ở Trung Đông kết thúc, câu hỏi quan trọng nhất thường không phải là “ai thắng”, mà là điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Lịch sử khu vực này cho thấy các cuộc xung đột thường chỉ mở đầu cho những biến động chính trị lớn hơn.
Sau cuộc chiến với Iran, nhiều nhà phân tích cho rằng Trung Đông có thể bước vào một giai đoạn tái cấu trúc quyền lực sâu rộng. Dưới đây là bảy kịch bản đang được thảo luận nhiều nhất.
1. Iran suy yếu nhưng chế độ vẫn tồn tại
Một khả năng lớn là Tehran vẫn giữ được quyền lực nhưng ở trạng thái suy yếu. Các cuộc không kích có thể phá hủy một phần cơ sở quân sự và hạt nhân, nhưng không đủ để làm sụp đổ hệ thống chính trị. Trong trường hợp này, Iran có thể trở nên cứng rắn và quân sự hóa hơn trong chính sách đối ngoại.
2. Khủng hoảng chính trị nội bộ tại Iran
Chiến tranh thường làm lộ ra những rạn nứt trong hệ thống quyền lực. Một Iran bị tổn thất nặng nề có thể chứng kiến đấu đá nội bộ giữa giới giáo sĩ, quân đội và lực lượng Vệ binh Cách mạng, đặc biệt khi vấn đề kế nhiệm lãnh tụ tối cao trở nên cấp bách. ()
3. Iran quyết tâm chế tạo vũ khí hạt nhân
Một nghịch lý chiến lược thường xảy ra: tấn công để ngăn chương trình hạt nhân có thể khiến nước bị tấn công quyết tâm chế tạo bom nhanh hơn. Một số nghiên cứu cho rằng sau chiến tranh, xác suất Iran quyết định theo đuổi vũ khí hạt nhân có thể tăng lên đáng kể. ()
4. Israel trở thành cường quốc quân sự vượt trội trong khu vực
Nếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran như Hezbollah hoặc các mạng lưới vũ trang trong khu vực bị suy yếu, Israel có thể nổi lên như lực lượng quân sự mạnh nhất Trung Đông, thay đổi cán cân chiến lược lâu nay.
5. Các quốc gia vùng Vịnh buộc phải chọn phe
Các nước Arab vùng Vịnh vốn lo ngại bị cuốn vào xung đột lớn với Iran. Một cuộc chiến có thể buộc họ nghiêng hẳn về phía Mỹ và Israel hoặc tìm cách cân bằng với Trung Quốc và Nga để bảo vệ an ninh năng lượng. ()
6. Cú sốc dầu mỏ và tái cấu trúc thị trường năng lượng
Khoảng 20% dầu thế giới đi qua eo biển Hormuz, vì vậy bất kỳ xung đột nào tại đây đều gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. ()
Nếu chiến tranh làm gián đoạn nguồn cung, giá dầu có thể tăng mạnh trong ngắn hạn, mang lại lợi ích cho các nước xuất khẩu năng lượng nhưng gây áp lực lạm phát cho phần còn lại của thế giới.
7. Trung Đông bước vào chu kỳ xung đột mới
Một số chuyên gia cảnh báo rằng chiến tranh với Iran có thể không kết thúc xung đột mà chỉ mở ra một chu kỳ chiến tranh ủy nhiệm mới. Iran vẫn có khả năng sử dụng mạng lưới đồng minh và các lực lượng vũ trang trong khu vực để kéo dài căng thẳng. ()
Kết luận
Ngay cả khi các bên tuyên bố chiến thắng, hậu quả của cuộc chiến Iran có thể kéo dài nhiều năm. Từ vấn đề hạt nhân, thị trường dầu mỏ cho đến cán cân quyền lực khu vực, Trung Đông có thể bước vào một thời kỳ bất ổn nhưng cũng đầy tái cấu trúc.
Lịch sử cho thấy một quy luật đơn giản: chiến tranh có thể kết thúc nhanh, nhưng hậu quả của nó thường định hình cả một thế hệ chính trị mới.