Trong vài tuần qua, cuộc xung đột giữa Mỹ–Israel và Iran đã bước sang một giai đoạn nguy hiểm, không chỉ vì tính chất quân sự, mà còn vì sự lơ lửng chiến lược của Washington, nơi mục tiêu chiến tranh chưa rõ ràng — và điều này, trái ngược với ý định của Nhà Trắng, có thể mang lại lợi thế chiến lược quan trọng cho Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Mỹ chưa đạt mục tiêu đàm phán — nhưng đã đánh
Chiến dịch không kích quy mô lớn do Tổng thống Trump chỉ đạo nhằm vào Iran diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán hạt nhân vẫn bế tắc. Thay vì chờ đàm phán kết quả, Mỹ đã chọn hành động quân sự, với mục tiêu được công bố là “làm suy yếu năng lực quân sự Iran” và răn đe Tehran. (Dan Viet News)
Tuy nhiên:
- Quá trình đàm phán ở Geneva vẫn chưa thu được bước đột phá rộng rãi.
- Tehran một mặt đáp trả quân sự, mặt khác vẫn duy trì một số liên hệ ngoại giao và cơ hội đàm phán tồn tại.
Điều này khiến cuộc chiến rơi vào một tình trạng kép: không hòa bình, nhưng chưa có mục tiêu cuối cùng rõ ràng, tạo ra một khoảng trống chiến lược mà đối thủ có thể khai thác.
Chiến tranh kéo dài — một cuộc chiến “mơ hồ” không điểm dừng
Một điểm nghịch lý trong xung đột hiện nay là:
- Mỹ tuyên bố không nhằm thay đổi chế độ tại Iran
- Nhưng lại tiến hành chiến dịch quân sự lớn và kéo dài
- Không chỉ nhắm vào năng lực quân sự mà còn ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng và lãnh đạo cao cấp của Tehran
- Trong khi Iran thể hiện khả năng đáp trả quân sự rõ rệt
Sự thiếu nhất quán trong thông điệp và chiến lược rõ ràng không chỉ khiến đối thủ lờ mờ về “điểm kết thúc”, mà còn gây ra khó khăn ngay trong nội bộ Mỹ, khi Quốc hội, dư luận và thị trường đặt câu hỏi về mục tiêu chiến tranh. (Dan Viet News)
Putin đọc được “điểm yếu” ấy
Trong khi chiến lược Mỹ có dấu hiệu mơ hồ, Putin đang theo dõi và tận dụng thế trận mới:
👉 A. Nga không bị cuốn vào cuộc chiến trực tiếp
Moscow phản đối mạnh mẽ hành động quân sự Mỹ–Israel, nhưng không đưa quân vào xung đột. Điều này giúp Nga tránh được chi phí trực tiếp, trong khi vẫn có thể khai thác hệ quả chiến lược rộng lớn của cuộc chiến. (Reuters)
👉 B. Nga hưởng lợi từ giá năng lượng tăng
Xung đột đã gây biến động đầu vào thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là giá dầu và khí đốt, trong bối cảnh phần lớn sản lượng qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Điều này gián tiếp tăng nguồn thu cho nước xuất khẩu dầu lớn như Nga và giảm áp lực ngân sách quốc phòng của Moscow. (Financial Times)
👉 C. Nga có cơ hội tái định vị vai trò ngoại giao
Trong bối cảnh chiến tranh, Putin đề nghị làm trung gian hòa giải giữa các bên — một động thái ngoại giao có thể tăng vị thế quốc tế của Moscow, ngay cả khi chiến trường không nằm ở châu Âu. (Reuters)
Sự phân tán ưu tiên chiến lược của Mỹ
Một trong những hệ quả chiến lược lớn nhất của việc Mỹ tập trung vào Iran là sự chia rẽ ưu tiên chiến lược tại Washington:
- Nguồn lực và chú ý bị chuyển từ các vấn đề khác (như Ukraine) sang Trung Đông
- Quốc hội đặt ra yêu cầu kiểm soát quyền tuyên chiến
- Dư luận trong nước lo ngại kinh tế và giá năng lượng tăng cao
Hệ quả là, trong khi Trump phải đối mặt với áp lực chính trị và kinh tế trong nước, Moscow lại có thể duy trì sự kiên nhẫn chiến lược mà không gặp áp lực tương tự. (Jerusalem Post)
Mỹ chịu tổn hại trong khi Nga không bị ảnh hưởng trực tiếp
Một số hệ quả kinh tế hiện nay cho thấy tác động tiêu cực lên Hoa Kỳ và phương Tây trong khi Nga không hứng chịu trực tiếp:
- Giá xăng tại Mỹ vượt trên $3/gallon, đánh dấu mức cao nhất từ cuối 2025, gây khó khăn cho người tiêu dùng và áp lực lên chính sách kinh tế nội bộ. (Reuters)
- Giá năng lượng toàn cầu tăng khi nguồn cung từ eo biển Hormuz bị đe dọa — điều có thể khiến lạm phát tăng và làm trì hoãn khả năng cắt giảm lãi suất. (MarketWatch)
- Chứng khoán và thị trường tài chính toàn cầu biến động do lo ngại về chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất tăng. (AP News)
Trong khi đó, Nga có thể được hưởng lợi từ giá năng lượng cao hơn và sự phân tán ưu tiên của Mỹ.
Một trò chơi chiến lược kéo dài
Sự rối rắm trong chiến lược Mỹ — khi không có một định nghĩa rõ ràng về chiến thắng và mục tiêu chiến tranh — có thể khiến cuộc xung đột Iran trở thành một trò chơi kéo dài mà không ai thắng rõ ràng.
Các đối thủ chiến lược như Nga và Trung Quốc quan sát rất kỹ:
- Trung Quốc có nguy cơ bị ảnh hưởng do năng lượng và chuỗi logistics xuyên qua Trung Đông — điều làm tăng độ phức tạp cho Bắc Kinh. (Social Europe)
- Nga thấy một tình thế có lợi hơn, nơi phương Tây “tự đặt chân vào sân chơi” không rõ ràng.
Một báo cáo chiến lược gần đây nhận định rằng xung đột này có thể thúc đẩy Nga xem xét lại các chiến lược lâu dài về đối phó với phương Tây và tái cấu trúc ưu tiên chiến lược. (Chatham House)
Kết luận
Một cuộc chiến kéo dài mà không có mục tiêu chiến lược rõ ràng là rủi ro lớn nhất cho Nhà Trắng, bởi:
✔ Mỹ không đạt được đột phá đàm phán với Iran.
✔ Chiến tranh đang gây tổn hại nội bộ kinh tế và chính trị.
✔ Nhiều người phản đối chiến tranh trong nước đang tăng lên. (Báo Giáo dục và Thời đại Online)
✔ Nga, dù không can dự trực tiếp, có thể hưởng lợi chiến lược và kinh tế.
Putin không cần chiến thắng trong cuộc chiến này. Ông chỉ cần đối thủ mệt mỏi, bị phân tán và mất phương hướng— và đó đang trở thành một khả năng thực tế hơn mỗi ngày.