Giải pháp:
- Tổng thống Trump phải chuyển giao ngay việc đàm phán cho Bộ Ngoại giao Mỹ (State Department) thay vì để JD Vance, Jared Kushner và Steve Witkoff tiếp tục “deal kiểu tư nhân”.
- Bộ Ngoại giao cần dẫn dắt một chiến dịch vận động đa phương lớn: viện dẫn UNCLOS (Luật Biển 1982) và nguyên tắc tự do thương mại toàn cầu để kêu gọi châu Âu (Pháp, Đức, Anh, Ý), châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ) tham gia áp lực kinh tế tập thể lên Iran (hạn chế thương mại, dầu khí, SWIFT).
Đồng minh không từ chối đứng cùng Mỹ; họ chỉ muốn Mỹ trả giá cho cách làm đơn phương trước đó. Nếu Mỹ thể hiện rõ ý muốn “hàn gắn” và chuyển sang ngoại giao chuyên nghiệp, họ sẽ tham gia.
2. Kích hoạt đồng thời “lá bài hạ tầng” — kế hoạch B thực sựHormuz không phải định mệnh. Giải pháp kỹ thuật đã có sẵn và rẻ hơn chiến tranh rất nhiều:
- Mở rộng pipeline bypass (Habshan–Fujairah của UAE, East-West Petroline của Saudi): chỉ tốn 4–6 tỷ USD/tuyến, có thể hoàn thành trong vài năm.
- Hồi sinh Musandam Canal (100–300 tỷ USD, nằm hoàn toàn trên lãnh thổ Oman): biến Hormuz thành tuyến đường phụ thay vì con tin.
Mỹ chỉ cần đưa ra tín hiệu công khai (tuyên bố hỗ trợ vốn, công nghệ và cam kết an ninh) là đủ để hàng chục tỷ USD vốn tư nhân và quỹ bảo hiểm rủi ro đổ vào. Khi Hormuz mất dần giá trị chiến lược, Iran sẽ mất đòn bẩy và dễ nhượng bộ hơn trong đàm phán. Đây cũng là cách ngăn Trung Quốc nhảy vào hạ tầng chiến lược vùng Vịnh.3. Vai trò giám sát của Quốc hội Cộng hòaQuốc hội không phải là cơ quan chờ lệnh từ Tổng thống. Theo Hiến pháp, Quốc hội có chức năng giám sát hành pháp.
Cần làm ngay:
- Lãnh đạo GOP (Mike Johnson, John Thune…) phải lên tiếng công khai ủng hộ chuyển hướng ngoại giao đa phương.
- Cử phái đoàn lưỡng đảng đến châu Âu và châu Á để “hàn gắn” và vận động đồng minh.
- Yêu cầu đội ngũ đàm phán hiện tại ra điều trần trước Quốc hội.
Điều này sẽ gửi tín hiệu mạnh đến thế giới: Mỹ không còn là “Trump một mình”, mà là cả hệ thống (Hành pháp + Lập pháp) đứng sau.4. Giảm cường độ quân sự, tập trung mục tiêu thông minhMỹ không cần “đánh mạnh” nữa. Chỉ cần giảm cường độ không kích, tập trung vào các mục tiêu quân sự quan trọng (không nhắm hạ tầng dân sự) để giảm chi phí tiêu hao và tạo không gian cho ngoại giao. Đồng thời duy trì hiện diện tàu chiến để “dọn mìn” và khẳng định tự do hàng hải.Kết luận: Cơ hội vẫn còn, nhưng thời gian rất ngắn2 tuần ceasefire còn lại là khoảng thời gian cực kỳ ngắn để tạo ra các “lá bài mới”. Tuy nhiên, nếu Trump nhận ra thực tế và quyết tâm:
- Chuyển giao cho Bộ Ngoại giao,
- Kết nối đồng minh,
- Khởi động kế hoạch B hạ tầng,
- Để Quốc hội Cộng hòa đóng vai trò giám sát thực sự,
thì Mỹ sẽ thoát khỏi vòng lặp “ultimatum → đóng Hormuz → ceasefire ngắn hạn” và chuyển sang vị thế mạnh hơn: vừa giảm chi phí chiến tranh, vừa tái khẳng định vai trò lãnh đạo toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng và an ninh hàng hải. Ngược lại, nếu tiếp tục lối cũ — để thân tín đàm phán kiểu tư nhân và không thay đổi — Mỹ sẽ tiếp tục “đốt tiền” cho một cuộc chiến không lối thoát, mất uy tín dài hạn và để Trung Quốc–Nga hưởng lợi gián tiếp. Đây không còn là câu chuyện cá nhân của Tổng thống. Đây là lúc cả hệ thống Mỹ phải hành động để sửa chữa sai lầm chiến lược và đưa Hormuz trở lại thành vấn đề kinh tế thay vì con tin chiến tranh.