1. Khi một cơ quan hành chính bị tái định nghĩa
ICE (Immigration and Customs Enforcement) vốn được thành lập sau 11/9 như một cơ quan hành pháp dân sự, với nhiệm vụ điều tra, quản lý trục xuất và thực thi luật nhập cư liên bang. Trong thiết kế ban đầu, ICE không phải lực lượng vũ trang, không có vai trò kiểm soát trật tự công cộng hay can dự sâu vào đời sống dân sự của cộng đồng địa phương.
Nhưng dưới thời Donald Trump, ICE không chỉ được mở rộng quyền lực. Nó bị tái định nghĩa về bản chất: từ cơ quan hành chính thành công cụ cưỡng chế chính trị, mang đặc điểm của một lực lượng bán quân sự trong chiến lược kiểm soát xã hội.
Điều nguy hiểm không nằm ở việc “thi hành luật nhập cư nghiêm khắc hơn”, mà ở chỗ ranh giới giữa thực thi pháp luật và trấn áp chính trị bị xóa mờ.
2. Chính trị hóa thực thi pháp luật: ICE như “đội quân trung thành”
Trump là tổng thống đầu tiên công khai mô tả nhập cư như một cuộc xâm lược. Khi ngôn ngữ chính trị chuyển từ “quản lý” sang “chiến tranh”, thì công cụ thực thi cũng phải thay đổi theo.
ICE được đặt vào vai trò:
-
Đòn răn đe chính trị đối với các cộng đồng nhập cư
-
Thông điệp quyền lực gửi tới các bang “không phục tùng”
-
Biểu tượng trung thành với cá nhân tổng thống, không phải với chuẩn mực pháp quyền
Việc Trump liên tục công kích các “sanctuary cities”, đe dọa cắt ngân sách liên bang, và ra lệnh ICE phớt lờ chính quyền địa phương, đã biến ICE thành một lực lượng đứng ngoài kiểm soát dân cử cấp bang và thành phố.
Đây là bước ngoặt nguy hiểm trong một nền liên bang.
3. Quân sự hóa trên thực địa: khi ICE hành xử như lực lượng trấn áp
Trong các chiến dịch truy quét lớn giai đoạn Trump 2.0, ICE:
-
Triển khai hàng nghìn đặc vụ vũ trang, mặc đồ chiến thuật
-
Phối hợp với CBP, HSI, Vệ binh Quốc gia
-
Thiết lập vòng kiểm soát, phong tỏa khu dân cư
-
Sử dụng vũ lực gây chết người trong một số vụ việc
Điểm đáng lo ngại là: những hoạt động này diễn ra trong không gian dân sự, không phải vùng chiến sự, không có tình trạng khẩn cấp được Quốc hội ban bố.
Về mặt pháp lý, ICE vẫn là cơ quan hành pháp. Nhưng về cách vận hành, nó ngày càng giống một đơn vị an ninh bán quân sự, không chịu trách nhiệm trước cộng đồng nơi họ hoạt động.
4. Thay máu lãnh đạo: tư duy Border Patrol thay thế tư duy pháp quyền
Một thay đổi ít được chú ý nhưng mang tính cấu trúc là việc thay thế lãnh đạo ICE bằng các quan chức xuất thân từ Border Patrol – lực lượng vốn quen hoạt động trong logic “đối đầu – kiểm soát – biên giới”.
Hệ quả là:
-
Ưu tiên số lượng bắt giữ hơn quy trình pháp lý
-
Xem cộng đồng nhập cư như mục tiêu an ninh
-
Giảm trọng lượng của nhân quyền, giám sát dân sự
ICE không còn được điều hành như một cơ quan pháp luật, mà như một đơn vị tác chiến nội địa.
5. Cái giá nhân đạo: trại giam, tử vong và sự bình thường hóa tàn nhẫn
Theo dữ liệu của các tổ chức nhân quyền và báo chí quốc tế:
-
Năm 2025 ghi nhận số ca tử vong trong trại giam ICE cao nhất trong hơn 20 năm
-
Điều kiện giam giữ bị chỉ trích là vô nhân đạo, thiếu chăm sóc y tế
-
Nhiều người bị giam không qua xét xử nhanh, kéo dài vô thời hạn
Nhưng đáng sợ hơn cả là sự chai lì của xã hội: khi việc giam giữ, trục xuất, và thậm chí cái chết của người nhập cư trở thành “tin thường ngày”.
Đó là dấu hiệu của một nền dân chủ đang mất cảm giác đạo đức.
6. ICE trong bức tranh lớn hơn: quyền lực hành pháp vượt kiểm soát
ICE không phải hiện tượng đơn lẻ. Nó nằm trong một mô hình quyền lực rộng hơn dưới thời Trump:
-
Làm suy yếu báo chí độc lập
-
Đe dọa xã hội dân sự
-
Tấn công giáo dục công
-
Chính trị hóa cơ quan thực thi pháp luật
Khi một chính quyền muốn tập trung quyền lực, họ cần một lực lượng đủ mạnh để thực thi mệnh lệnh mà không đặt câu hỏi. ICE, trong cấu trúc hiện tại, đang bị đẩy vào vai trò đó.
7. Nguy cơ dài hạn: tiền lệ cho một nhà nước cưỡng chế
Câu hỏi không chỉ là Trump làm gì với ICE, mà là:
Tiền lệ này sẽ được sử dụng bởi ai trong tương lai?
Một khi xã hội chấp nhận rằng:
-
Cơ quan hành chính có thể vận hành như lực lượng bán quân sự
-
Luật pháp có thể bị uốn cong vì “mục tiêu chính trị”
-
Một nhóm người có thể bị đối xử như mối đe dọa tập thể
…thì nền tảng pháp quyền đã bị xói mòn.
8. Kết luận: ICE và phép thử của nền dân chủ Mỹ
ICE dưới thời Trump không chỉ là câu chuyện nhập cư. Nó là phép thử cho khả năng tự vệ của nền dân chủ Hoa Kỳ trước chủ nghĩa độc tài trá hình.
Một xã hội dân chủ không sụp đổ trong một đêm. Nó mòn dần, khi những ngoại lệ được chấp nhận, khi nỗi sợ được hợp pháp hóa, và khi quyền lực không còn bị đặt câu hỏi.
ICE hôm nay là bài học cho nước Mỹ ngày mai.