Những ngày đầu năm 2026, Venezuela bất ngờ trở thành tâm điểm địa chính trị toàn cầu sau một loạt tuyên bố gây chấn động từ phía Hoa Kỳ. Washington nói đã tiến hành một chiến dịch quân sự ngắn, bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, và tuyên bố kết thúc mọi hành động quân sự tiếp theo. Tuy nhiên, đằng sau những phát ngôn dồn dập ấy là một bức tranh mờ đục, nơi thông tin, quyền lực và lợi ích chiến lược chồng lấn nhau một cách nguy hiểm.
Theo các tuyên bố từ chính quyền Mỹ, chiến dịch tại Venezuela được đặt trong khuôn khổ chống “narco-terrorism” – một khái niệm pháp lý cho phép Washington hành động nhanh mà không cần tuyên chiến chính thức. Ngoại trưởng Marco Rubio được dẫn lời xác nhận rằng Mỹ đã ngừng mọi hành động quân sự vì Maduro “đang bị Mỹ giam giữ”. Thượng nghị sĩ Mike Lee cũng nói ông được thông báo tương tự sau cuộc gọi với Ngoại trưởng.
Vấn đề là: cho đến nay, chưa có xác nhận độc lập từ các hãng thông tấn lớn về việc Maduro thực sự bị bắt, đang bị giam giữ ở đâu, hay tình trạng pháp lý ra sao. Phía Venezuela phủ nhận hoàn toàn, gọi đây là hành động xâm lược và yêu cầu Mỹ đưa ra bằng chứng về tình trạng của tổng thống. Sự thiếu minh bạch này khiến thế giới đứng trước một kịch bản nguy hiểm: một nguyên thủ quốc gia có thể đã bị bắt giữ bởi lực lượng nước ngoài, nhưng thông tin chỉ tồn tại dưới dạng tuyên bố chính trị.
Cũng cần đặt các diễn biến quân sự trong bối cảnh kinh tế–chiến lược rộng hơn. Venezuela sở hữu một tài sản đặc biệt nhạy cảm: CITGO, công ty dầu mỏ quốc doanh đặt tại Mỹ, đang bị đưa ra đấu giá để trả nợ. Thời điểm Washington gia tăng áp lực quân sự, Caracas lại phát tín hiệu sẵn sàng bán dầu cho nhà đầu tư Mỹ. Điều này làm dấy lên nghi ngờ rằng chiến dịch an ninh không chỉ nhằm chống ma túy, mà còn tạo đòn bẩy cưỡng bức trong các thương lượng kinh tế.
Dưới thời Donald Trump, ngôn ngữ cứng rắn và các chiến dịch “đánh nhanh – kết thúc sớm” không phải điều mới. Nhưng nếu cáo buộc bắt giữ Maduro là đúng, đây sẽ là một tiền lệ cực kỳ nguy hiểm đối với luật pháp quốc tế: bắt giữ nguyên thủ đương nhiệm của một quốc gia có chủ quyền mà không qua cơ chế quốc tế hay nghị quyết đa phương.
Ngược lại, nếu cáo buộc này không được chứng minh, thì chính bản thân tuyên bố ấy cũng là một đòn chiến tranh thông tin, đủ để gây hỗn loạn chính trị, tài chính và tâm lý trong nước Venezuela cũng như khu vực Mỹ Latinh.
Điều chắc chắn duy nhất lúc này là: Venezuela đang bị đẩy vào trạng thái mong manh nhất trong nhiều năm, và thế giới chưa có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi cốt lõi: Ai đang kiểm soát thực sự diễn biến tại Caracas? Khi bom đạn, dầu mỏ và thông tin giao thoa, ranh giới giữa chiến dịch an ninh hợp pháp và cưỡng bức vì lợi ích chiến lược trở nên mờ nhạt hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh đó, điều mà cộng đồng quốc tế cần không phải là những tuyên bố chiến thắng sớm, mà là xác minh độc lập, minh bạch pháp lý và giám sát quyền lực. Bởi nếu không, Venezuela có thể trở thành tiền lệ cho một thế giới nơi sức mạnh quân sự và lợi ích kinh tế thay thế luật pháp quốc tế – và đó là kịch bản nguy hiểm cho tất cả.