Những số liệu ban đầu của chiến dịch Operation Epic Fury cho thấy Mỹ đang bước vào một cuộc chiến có chi phí và cường độ cao ngay từ tuần đầu. Theo phân tích của Center for Strategic and International Studies, bốn ngày đầu tiên của chiến dịch đã tiêu tốn khoảng 3,7 tỷ USD, tương đương gần 891 triệu USD mỗi ngày. (ABC News)
Trong giai đoạn mở màn, Mỹ đã sử dụng khoảng 2.000 loại đạn chính xác, bao gồm tên lửa hành trình Tomahawk cruise missile với giá hơn 2 triệu USD mỗi quả. (ABC News)
Những con số này làm dấy lên một câu hỏi chiến lược: liệu Mỹ đang bước vào một “bẫy tiêu hao” giống như những gì Nga gặp phải tại Ukraine từ năm 2022?
Nhưng tình thế của Washington hiện nay có một điểm khác biệt quan trọng.
Mỹ giống Nga ở một điểm: chiến tranh tiêu hao công nghệ cao
Tại Ukraine năm 2022–2023, Nga phải đối mặt với một vấn đề lớn: tốc độ tiêu hao đạn dược và tên lửa vượt xa tốc độ sản xuất.
Một số chuyên gia quân sự cho rằng điều tương tự đang bắt đầu xuất hiện trong cuộc chiến Iran.
Trong vài ngày đầu chiến dịch:
- Mỹ đã bắn hàng nghìn đạn chính xác
- hệ thống phòng thủ tên lửa phải đánh chặn các đợt phản công
- nhiều tài sản quân sự bị tổn thất
Các phân tích cho thấy chi phí chiến tranh có thể lên tới 40–95 tỷ USD nếu kéo dài hai tháng, tùy mức độ leo thang. (ABC7 Los Angeles)
Điều này đặt ra một bài toán quen thuộc trong lịch sử chiến tranh:
ai có khả năng duy trì cuộc chiến lâu hơn?
Nhưng Mỹ khác Nga ở hai yếu tố quan trọng
1. Khoảng cách địa lý
Nga chiến đấu ngay sát biên giới Ukraine.
Trong khi đó Mỹ đang tiến hành chiến tranh cách lãnh thổ của mình hàng nghìn kilomet.
Điều đó khiến Washington phải:
- duy trì tuyến hậu cần dài
- vận chuyển vũ khí qua nhiều căn cứ
- triển khai lực lượng hải quân và không quân liên tục
Chỉ riêng việc triển khai 50.000 quân, hơn 200 máy bay và nhiều tàu chiến tới Trung Đông đã tạo ra chi phí khổng lồ. (ABC News)
2. Vấn đề đồng minh
Trong cuộc chiến Ukraine, Nga phải đối mặt với liên minh NATO hỗ trợ Kyiv.
Nhưng trong cuộc chiến Iran, Mỹ lại đối mặt với một vấn đề ngược lại: thiếu sự tham gia trực tiếp của các đồng minh.
Một số quốc gia châu Âu và Trung Đông tỏ ra thận trọng.
Ngay cả trong NATO, nhiều nước đã nhấn mạnh rằng đây không phải là tình huống kích hoạt Điều 5 của hiệp ước NATO — điều khoản quy định một cuộc tấn công vào một thành viên là tấn công vào toàn bộ liên minh.
Nói cách khác:
- đây là cuộc chiến do Mỹ và Israel dẫn dắt
- chứ không phải một chiến dịch NATO
Chính sách của Trump và vấn đề liên minh
Một yếu tố khiến Washington khó xây dựng liên minh rộng hơn là cách tiếp cận của Tổng thống Donald Trump đối với các đồng minh.
Trong nhiều năm qua, Trump đã:
- chỉ trích NATO
- gây tranh cãi với EU
- gây sức ép thương mại với nhiều đối tác
Điều này khiến một số nước đồng minh do dự khi tham gia sâu vào cuộc chiến Iran.
Trong chiến tranh hiện đại, ngay cả siêu cường cũng thường cần liên minh để chia sẻ chi phí, hậu cần và chính trị.
Chiến lược của Iran: kéo dài chiến tranh
Trong khi Mỹ đang sử dụng vũ khí công nghệ cao với cường độ lớn, Iran dường như đang theo đuổi chiến lược khác.
Tehran đã tuyên bố:
- từ chối đàm phán
- sẵn sàng chiến đấu lâu dài
Iran có một số lợi thế trong chiến tranh tiêu hao:
- lãnh thổ rộng
- mạng lưới lực lượng ủy nhiệm
- kho tên lửa và drone tương đối lớn
Chiến lược có thể là kéo dài cuộc chiến để làm cạn kiệt nguồn lực của đối thủ.
Nguy cơ “bẫy tiêu hao”
Trong lịch sử, nhiều cuộc chiến đã rơi vào bẫy tiêu hao:
- Liên Xô tại Afghanistan
- Mỹ tại Iraq
- Nga tại Ukraine
Điểm chung của những cuộc chiến này là:
- chiến thắng quân sự ban đầu không quyết định kết quả cuối cùng
- chi phí chiến tranh tăng nhanh theo thời gian
- áp lực chính trị trong nước tăng lên
Nếu chiến tranh Iran kéo dài, Washington có thể phải đối mặt với những câu hỏi tương tự.
Kết luận
Cuộc chiến Iran hiện mới chỉ bắt đầu, nhưng những dấu hiệu ban đầu cho thấy đây có thể trở thành một cuộc chiến tiêu hao tốn kém và phức tạp.
Mỹ có lợi thế lớn về quân sự và kinh tế, nhưng cũng đối mặt với những thách thức:
- khoảng cách địa lý
- tốc độ tiêu hao vũ khí công nghệ cao
- thiếu sự tham gia mạnh mẽ của đồng minh
Trong chiến tranh hiện đại, chiến thắng không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh quân sự ban đầu mà còn vào khả năng duy trì cuộc chiến lâu dài.
Và đó chính là câu hỏi lớn nhất của cuộc chiến Iran hiện nay.
“Iran đang sử dụng chiến lược ‘Afghanistan hóa’ chiến tranh để làm cạn kiệt sức mạnh Mỹ?”