Cuộc chiến Ukraine từ lâu đã được xem là trung tâm của trật tự an ninh châu Âu sau Chiến tranh Lạnh. Nhưng khi chiến tranh Iran bùng nổ đầu năm 2026, nhiều nhà phân tích bắt đầu đặt câu hỏi: liệu đây có phải là bước ngoặt chiến lược thứ hai của cuộc chiến Ukraine – không phải trên chiến trường Donbas, mà trên bản đồ địa chính trị toàn cầu.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy cuộc chiến Trung Đông có thể làm thay đổi cán cân chiến lược của cuộc chiến Nga–Ukraine, bởi nó tác động trực tiếp đến ba yếu tố quyết định: nguồn lực quân sự phương Tây, giá năng lượng toàn cầu và sự chú ý chiến lược của Washington.
1. Chiến tranh Iran làm phương Tây phân tán chiến lược
Ngay từ tuần đầu của cuộc chiến Iran, các nhà phân tích đã nhận thấy một điều rõ ràng: Washington buộc phải chuyển trọng tâm sang Trung Đông.
Tàu sân bay, hệ thống phòng không, và các cuộc họp ngoại giao khẩn cấp đều xoay quanh Iran và vùng Vịnh. Điều này xảy ra đúng lúc các nỗ lực ngoại giao liên quan đến Ukraine đang cố tìm đường tiến triển sau các cuộc gặp ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine.
Hệ quả là:
-
truyền thông quốc tế chuyển trọng tâm khỏi Ukraine
-
nguồn lực quân sự Mỹ phải chia sẻ cho hai chiến trường
-
ưu tiên chiến lược của Washington thay đổi.
Một cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine thậm chí nhận xét thẳng rằng cuộc chiến Iran đã tạo ra “cơ hội và rủi ro cùng lúc” cho Nga khi Mỹ bị phân tâm khỏi chiến trường Ukraine.
2. Kho vũ khí phương Tây bị kéo sang Trung Đông
Một yếu tố quan trọng hơn là hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn.
Chiến tranh Iran đã buộc Mỹ và đồng minh phải sử dụng hàng trăm tên lửa đánh chặn để đối phó với drone và tên lửa Iran. Điều này xảy ra đúng lúc Ukraine đang thiếu nghiêm trọng các hệ thống như Patriot.
Các báo cáo cho thấy việc chuyển nguồn lực phòng không sang Trung Đông đã khiến khả năng phòng thủ của Ukraine suy yếu, trong khi Nga vẫn tiếp tục tấn công bằng tên lửa và drone.
Đây là một bài toán công nghiệp quốc phòng:
-
sản xuất tên lửa Patriot rất chậm
-
nhu cầu ở hai chiến trường cùng lúc tăng mạnh.
Vì vậy mỗi quả tên lửa bắn ở Trung Đông có thể đồng nghĩa với một hệ thống phòng thủ ít hơn cho Ukraine.
3. Giá dầu tăng – nguồn thu chiến tranh của Nga
Một tác động khác của chiến tranh Iran là giá năng lượng tăng mạnh.
Chỉ trong những ngày đầu chiến tranh, giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng do lo ngại gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển gần 20% dầu thế giới.
Điều này mang lại lợi ích trực tiếp cho Nga.
Nga là một trong những nhà xuất khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, và nhu cầu đối với dầu khí Nga đã tăng lên khi nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn.
Đối với Moscow, điều đó có nghĩa:
-
doanh thu năng lượng tăng
-
ngân sách chiến tranh được củng cố
-
tác động của các lệnh trừng phạt giảm bớt.
4. Ukraine buộc phải thích nghi với một chiến trường toàn cầu
Một diễn biến thú vị khác là Ukraine cũng bị kéo vào cuộc chiến Trung Đông theo cách gián tiếp.
Tổng thống Volodymyr Zelensky xác nhận Ukraine đã gửi các chuyên gia drone và hệ thống đánh chặn để hỗ trợ bảo vệ căn cứ Mỹ ở Jordan trước các cuộc tấn công bằng drone.
Điều này phản ánh một thực tế mới:
Ukraine không còn chỉ là bên nhận hỗ trợ quân sự, mà còn trở thành nguồn kinh nghiệm chiến tranh drone cho các đồng minh.
Tuy nhiên điều đó cũng cho thấy chiến tranh Iran đang tạo ra một chiến trường liên kết, nơi công nghệ và nguồn lực phải chia sẻ giữa nhiều khu vực.
5. Nga thắng bằng thời gian
Nếu nhìn toàn cảnh, lợi ích lớn nhất của Nga không nằm ở Trung Đông, mà ở thời gian.
Trước chiến tranh Iran, Nga đang phải đối mặt với:
-
chiến trường Ukraine bế tắc
-
áp lực kinh tế từ trừng phạt
-
kỳ vọng của phương Tây rằng Nga sẽ suy yếu theo thời gian.
Nhưng chiến tranh Iran đã thay đổi nhịp độ chiến lược.
Nếu Mỹ phải:
-
chia sẻ nguồn lực
-
phân tán sự chú ý
-
đối phó với khủng hoảng năng lượng toàn cầu
thì Moscow có thể tiếp tục chiến tranh Ukraine với ít áp lực hơn.
Một số nhà phân tích thậm chí nhận định rằng cuộc chiến Iran có thể “giúp Putin thở dễ hơn” trong cuộc chiến Ukraine.
Kết luận
Chiến tranh Iran có thể không quyết định trực tiếp số phận của Ukraine. Nhưng nó đang thay đổi bối cảnh chiến lược của cuộc chiến này.
Nếu chiến tranh Trung Đông kéo dài, ba xu hướng có thể xuất hiện:
-
nguồn lực quân sự phương Tây bị phân tán
-
giá năng lượng cao giúp Nga củng cố tài chính
-
sự chú ý chiến lược của Washington rời khỏi Ukraine.
Trong địa chính trị, đôi khi bước ngoặt của một cuộc chiến không xảy ra trên chiến trường của chính nó.
Và cuộc chiến Iran có thể chính là bước ngoặt thứ hai của cuộc chiến Ukraine – một bước ngoặt đến từ một chiến trường hoàn toàn khác.