VietnamWeek.net | Chuyên mục Xã luận – Ngày 8/11/2025
Nếu có một câu nói thể hiện hoàn hảo tinh thần vô trách nhiệm đang bao trùm chính quyền Trump, thì đó là phát biểu của Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy:
“Các phi công nên ngừng phụ thuộc quá nhiều vào kiểm soát viên không lưu. Họ cần tin vào bản năng của mình và đưa ra quyết định dựa trên trực giác.”
(— Fox News, Washington Bureau, 7/11/2025)
Một câu nói tưởng như vô hại, nhưng đối với giới hàng không, đó là sự xúc phạm vào an toàn sinh mạng của hàng triệu người dân mỗi ngày.
I. “BẢN NĂNG” KHÔNG THỂ THAY THẾ HỆ THỐNG
Ngành hàng không hiện đại tồn tại nhờ vào kỷ luật và quy trình, chứ không phải “bản năng” hay “niềm tin”.
Theo Cục Hàng không Liên bang (FAA), hệ thống kiểm soát không lưu là cấu phần cốt lõi của mô hình an toàn (Safety Management System – SMS).
Mọi thao tác – từ cất cánh, hạ cánh đến liên lạc vô tuyến – đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định ICAO (Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế).
Lịch sử đã chứng minh: khi “bản năng” can thiệp vào quy trình, thảm họa xảy ra.
- Tenerife, 1977: hai chiếc Boeing 747 va chạm trên đường băng vì phi công tự quyết định cất cánh mà không chờ tín hiệu từ tháp điều khiển. 583 người chết.
- Air France 447, 2009: phi công phản ứng theo “cảm giác” khi mất tín hiệu, khiến 228 người thiệt mạng.
Và giờ đây, người đứng đầu ngành giao thông Hoa Kỳ — nơi có hơn 45.000 chuyến bay mỗi ngày — lại khuyên phi công nên “tin vào bản năng”.
II. DÂN TÚY VÀ SỰ MỊ HOẠ NGUY HIỂM
Sean Duffy không phải người ngoài ngành chính trị: cựu dân biểu đảng Cộng hoà, người từng tuyên bố “chống lại các quy định rườm rà” của chính phủ liên bang.
Nhưng khi chống quy định biến thành chống chuyên môn, hậu quả là dân túy bước vào vùng trời kỹ thuật.
Phát biểu của ông là một biểu hiện thuần tuý của chủ nghĩa dân túy kỹ trị (technopopulism) — nơi quan chức phớt lờ chuyên gia, tôn thờ “trực giác” và “cảm xúc của dân”.
Cách tư duy đó không chỉ nguy hiểm trong chính trị, mà còn đe dọa tính mạng con người trong những lĩnh vực đòi hỏi kỷ luật tuyệt đối như hàng không.
III. CÂU HỎI CỦA MỘT NGƯỜI DÂN
Phản ứng lan truyền mạnh mẽ nhất đến từ nhà báo độc lập Thận Nhiên, người viết trên mạng xã hội:
“Có thể là ngu dốt, có thể là vô trách nhiệm, nhưng tôi tự hỏi: ông ta có dám để vợ con mình lên những chuyến bay ‘bản năng và trực giác’ đó không?”
Câu hỏi ấy không chỉ dành cho Sean Duffy, mà cho cả một chính quyền đang xem thường thể chế kỹ thuật và chuyên môn quốc gia — từ Cục Hàng không, NASA, đến Bộ Y tế và CDC.
IV. KHI CHÍNH TRỊ LẤN SÂN KỸ THUẬT
Phát biểu này đến vào đúng thời điểm Bộ Giao thông bị chỉ trích vì giảm ngân sách cho đào tạo kiểm soát viên không lưu, và đình chỉ chương trình nâng cấp radar quốc gia.
Thay vì nhận trách nhiệm, Bộ trưởng Duffy đổ lỗi ngược cho chuyên gia, một chiêu bài quen thuộc trong chính trị kiểu Trump: “Nếu hệ thống sai, hãy tin vào tôi.”
Nhưng trong ngành hàng không, không ai sống sót nhờ “niềm tin”.
KẾT LUẬN:
✈️ Bản năng có thể giúp ta tìm đường trong rừng, nhưng không thể điều khiển máy bay giữa tầng mây.
Nước Mỹ không thể tự hào về sức mạnh công nghệ nếu người đứng đầu ngành Giao thông khuyến khích phản khoa học.
Một nền dân chủ chỉ vững mạnh khi sự thật kỹ thuật được bảo vệ khỏi sự lạm quyền chính trị — và khi những người điều hành quốc gia không nhầm lẫn giữa buồng lái và bục diễn.
Nguồn tham khảo:
- Fox News – “Transportation Secretary Sean Duffy Says Pilots Should Trust Instincts Over Air Traffic Control”, Washington Bureau, 7/11/2025.
- FAA Safety Management System Handbook (2024 Revision).
- ICAO Annex 11: Air Traffic Services.
- National Transportation Safety Board (NTSB) Accident Reports: Tenerife 1977, Air France 447 (2009).
- Bình luận của nhà báo Thận Nhiên (Facebook, 7/11/2025).