Và “đòn tấn công phòng thủ” mà Washington chưa sử dụng
Cuộc chiến giữa Mỹ–Israel và Iran đang bước sang giai đoạn nguy hiểm hơn: chiến tranh tiêu hao công nghệ cao. Chi phí chiến dịch quân sự tăng nhanh, kho vũ khí phòng không bị tiêu hao, và thị trường năng lượng toàn cầu bắt đầu rung chuyển khi giá dầu vượt 100 USD/thùng. (Axios)
Nhưng nguy cơ lớn hơn không chỉ nằm ở Trung Đông. Các chuyên gia cảnh báo cuộc chiến này có thể làm phương Tây phân tán nguồn lực khỏi Ukraine, điều mà Nga mong muốn nhất. (Foreign Policy Research Institute)
Vì vậy, nếu Washington muốn tránh sa lầy, họ phải thay đổi cách tiến hành chiến tranh. Không chỉ về quân sự, mà cả về chiến lược toàn cầu.
Dưới đây là ba thay đổi cần thiết – và một “đòn tấn công phòng thủ” mà Mỹ có thể sử dụng nhưng hiện chưa làm.
1. Phòng thủ phải rẻ hơn: chuyển từ chiến tranh tên lửa sang chiến tranh drone
Một trong những nghịch lý của cuộc chiến hiện nay là sự chênh lệch chi phí vũ khí.
Iran sử dụng:
- drone giá rẻ
- tên lửa tầm trung
- các bệ phóng di động
Trong khi đó Mỹ phải dùng:
- Patriot
- THAAD
- tên lửa đánh chặn hàng triệu USD
Nếu chiến tranh kéo dài, bên phòng thủ sẽ phải chi nhiều hơn bên tấn công.
Vì vậy giải pháp không phải là bắn thêm Patriot, mà là:
- ngầm hóa các căn cứ gần Iran
- triển khai hệ thống chống drone giá rẻ
- sử dụng drone đánh chặn và pháo phòng không tầm gần
Điều thú vị là chính Ukraine – quốc gia đã chống lại drone Shahed của Nga suốt nhiều năm – đang đề nghị chia sẻ kinh nghiệm này cho Mỹ và các nước vùng Vịnh. (The Guardian)
Nói cách khác: để thắng chiến tranh drone, Mỹ phải học cách chiến đấu rẻ hơn.
2. Đánh vào chuỗi phóng thay vì chỉ đánh chặn
Các cuộc tấn công bão hòa của Iran chỉ hiệu quả khi nhiều drone và tên lửa được phóng cùng lúc.
Vì vậy mục tiêu quan trọng nhất không phải là bắn hạ chúng trên trời, mà là phá vỡ chuỗi phóng:
- cửa hầm chứa tên lửa
- kho drone
- xe mang bệ phóng
- trung tâm điều phối
Một khi các bệ phóng bị phát hiện và phá hủy, khả năng tấn công bão hòa của Iran sẽ giảm mạnh.
Do khoảng cách từ Israel tới Iran quá xa, chiến thuật đang chuyển sang:
- drone trinh sát
- drone tấn công tầm xa
- vệ tinh và tình báo tín hiệu
Đây là cuộc chiến của chuỗi “kill chain” – phát hiện, theo dõi và tiêu diệt trước khi phóng.
3. Không có đồng minh thì Mỹ sẽ gặp bài toán hậu cần
Một điểm yếu chiến lược của chiến dịch Iran là thiếu liên minh rộng.
Châu Âu hiện phản ứng khá chia rẽ trước chiến dịch quân sự của Mỹ, cho thấy Washington đã hành động mà không tham khảo đầy đủ các đồng minh. (Council on Foreign Relations)
Ngay cả NATO cũng nói rõ rằng các sự kiện gần đây không kích hoạt Điều 5, tức là đây không phải cuộc chiến của liên minh. (New York Post)
Điều đó có nghĩa:
- Mỹ phải gánh phần lớn chi phí
- vũ khí phải vận chuyển từ khoảng cách xa
- kho tên lửa phòng không bị tiêu hao nhanh
Một báo cáo của Reuters cảnh báo rằng chiến tranh Iran có thể làm Ukraine thiếu hệ thống phòng không, vì Mỹ phải sử dụng cùng loại vũ khí ở Trung Đông. (Reuters)
Đòn tấn công phòng thủ mà Mỹ chưa sử dụng
Ngoài ba thay đổi trên, còn một chiến lược gián tiếp rất mạnh:
tăng mạnh hỗ trợ Ukraine để gây áp lực lên Nga.
Logic của chiến lược này khá đơn giản.
Iran không phải là đối thủ duy nhất của Mỹ. Tehran nằm trong một mạng lưới chiến lược rộng hơn, thường được gọi là trục Nga–Iran–Trung.
Nếu Mỹ chỉ tập trung vào Iran:
- Nga có thêm thời gian ở Ukraine
- Trung Quốc có thêm khoảng trống chiến lược ở châu Á
- NATO mất động lực đoàn kết
Ngược lại, nếu Washington tăng mạnh hỗ trợ Ukraine:
- Nga buộc phải chuyển sang phòng thủ
- NATO được “sốc điện” tinh thần
- Iran mất một phần hậu thuẫn chiến lược
Các nhà phân tích cũng lưu ý rằng khi thế giới tập trung vào Trung Đông, Ukraine lo ngại sự hỗ trợ phương Tây sẽ suy yếu – điều có lợi cho Moscow. (The Guardian)
Nói cách khác, chiến trường Donbas có thể là nơi Mỹ phòng thủ tốt hơn cho lợi ích của mình so với chiến trường Iran.
Một thực tế chiến lược: cuộc chiến này không thể kéo dài
Iran hiểu rõ rằng họ khó thắng Mỹ trong chiến tranh quy ước.
Nhưng họ cũng không cần làm điều đó.
Chiến lược thực tế của Tehran có thể đơn giản là:
kéo dài chiến tranh đủ lâu để chi phí trở nên không thể chấp nhận được đối với Washington.
Nếu cuộc chiến kéo dài:
- kho vũ khí phương Tây bị tiêu hao
- giá năng lượng toàn cầu tăng
- Nga và Trung Quốc có thêm cơ hội chiến lược
Vì vậy câu hỏi không chỉ là ai thắng ở Iran, mà là:
Mỹ có thể kết thúc cuộc chiến nhanh hơn trước khi nó trở thành một cuộc chiến tiêu hao toàn cầu hay không.
✔ Kết luận
Để tránh sa lầy trong chiến tranh Iran, Mỹ cần:
- chuyển sang phòng thủ drone giá rẻ
- tập trung săn chuỗi phóng và bệ phóng
- xây dựng lại liên minh hậu cần
Và có thể còn một bước quan trọng hơn:
tấn công chiến lược vào điểm yếu của trục Nga–Iran bằng cách tăng mạnh hỗ trợ Ukraine.
Trong địa chính trị, đôi khi chiến trường quyết định không phải là nơi chiến tranh đang diễn ra.