Đồng Tâm: Từ đối đầu đến đối thoại?

0
92

Tường thuật trực tiếp

Tóm tắt

  1. Sáng 15/4 công an và chính quyền bắt chín người dân Đồng Tâm, sau đó đưa thêm lực lượng về địa phương. Người dân bắt giữ nhiều người phía chính quyền
  2. Ngày 16/4, Thông tấn xã ra bản tin nói ‘Dân Đồng Tâm bắt giữ người trái phép’
  3. Ngày 17/4, qua trung gian là các luật sư, Chủ tịch Hà Nội Nguyễn Đức Chung nói chuyện với người dân qua điện thoại khoảng một tiếng, hứa ‘nếu cần thì tôi sẽ về Đồng Tâm’
  4. Ngày 18/4, toàn bộ những người dân Đồng Tâm được thả, trừ cụ Lê Đình Kình nằm viện do ‘gãy xương đùi’, dân Đồng Tâm thả 15 người bị bắt giữ.
  5. Ngày 19/4 một số phóng viên được phép vào làng. Có hiện tượng người lạ tìm cách tấn công vào buổi tối, nhưng dân làng đẩy ra được
  6. Ngày 20/4, Chủ tịch Chung về trụ sở huyện Mỹ Đức mời dân gặp mặt nhưng dân xã Đồng Tâm không lên và muốn mời ông Chung xuống xã
  7. Ngày 21/4, Chủ tịch Chung hứa 22/4 sẽ về Đồng Tâm, kêu gọi dân dọn chướng ngại vật, thả hết người thuộc chính quyền đang bị giữ. VKS hủy quyết định tạm giữ ông Kình

——————

Nhà hoạt động chống tiêu cực, cụ Lê Hiền Đức nói với BBC về thực trạng thư từ khiếu nại ‘không tới tay lãnh đạo thành phố‘.

“Họ có đọc được đơn từ của dân đâu mà biết vì đơn có đến tay họ đâu.

“Cách đây chưa đến một năm dân Đông Anh tới Trụ sở tiếp công dân Thành phố Hà Nội tại số 34 phố Lý Thái Tổ mang nộp đơn thì thấy ở đây họ mang hai bao tải đơn từ ra bán giấy vụn cho người buôn đồng nát.

“Dân bức xúc quá đuổi theo người mua đồng nát thì lấy lại được một bao tải và đã gọi điện cho tôi và tôi đã mời công an tới lập biên bản ngay tại hiên trường, trong bao tải đó vẫn còn đơn từ gửi chủ tịch, phó chủ tịch thành phố, thậm chí còn chưa bóc ra.”

“Ngoài ra vấn đề là xã đẩy lên huyện, huyện đẩy lên thành phố và thành phố thì viết vào đó là ‘xin chuyển về địa phương giải quyết theo thẩm quyền’.

“Tôi vẫn thường nói dưới thường đẩy lên trên, trên thì đá xuống dưới. Họ biến dân thành quả bóng”.

Nhà hoạt động chống tiêu cực, cụ Lê Hiền Đức

Getty Images

Nhà hoạt động chống tiêu cực, cụ Lê Hiền Đức

Đồng Tâm ‘rào làng lập ấp’ nhìn từ bên trong

Hình ảnh chụp hôm 20/04 ở xã Đồng Tâm, Hà Nội, nơi đang có bức xúc về đất đai giữa người dân và chính quyền.

Một con đường ở xã Đồng Tâm, ngoại thành Hà Nội bị người dân lập chướng ngại vật ngăn cản giao thông

Reuters

Một con đường ở xã Đồng Tâm, ngoại thành Hà Nội bị người dân lập chướng ngại vật ngăn cản giao thông

“Giải quyết vấn đề xung đột Đồng Tâm có dễ không?”

Luật sư Lê Công Định bình luận về vụ Đồng Tâm qua email gửi BBC: 

Giải quyết xung đột ở Đồng Tâm không hề đơn giản, bởi nếu chỉ nhắm đến phần ngọn thì trước sau nhà cầm quyền cũng đạt được mục đích. Có hai phương thức để lựa chọn: một là dùng bạo lực trấn áp, hai là thuyết phục bằng đối thoại. Tất nhiên, ai cũng muốn một kết cuộc tốt đẹp nên phương thức đối thoại là giải pháp ổn thỏa trước mắt. Tuy nhiên về lâu dài, vấn đề gốc rễ vẫn chưa được giải quyết.

Có thể tháo dỡ ngòi nổ tại Đồng Tâm không sớm thì muộn, nhưng ngòi nổ ở những nơi khác vẫn còn nguyên vẹn, chờ đến dịp lại bùng nổ một khi sở hữu toàn dân về đất đai chưa bị bãi bỏ.  Ngày nào bản chất tư hữu tự nhiên chưa được hoàn trả cho loại tài sản đặc biệt quan trọng này, thì ngày đó chế độ này tiếp tục tồn tại trên thùng thuốc nổ, mà hậu quả thì ai cũng có thể tiên đoán.

Giải pháp pháp lý mà tôi đề nghị đó là chấp nhận quyền tư hữu đất đai một cách rộng rãi. Chỉ giữ lại quyền công hữu trong một số trường hợp như tập trung đất cho mục đích công cộng phục vụ lợi ích chung của mọi người, mục đích quốc phòng và an ninh quốc gia, và mục tiêu kinh tế có tính chất chiến lược.

Luât sự Lê Công Định

Le Cong Dinh

World Bank: Quỹ đất nông nghiệp Việt Nam ngày càng giảm

“Quỹ đất nông nghiệp ở Việt Nam được Ngân hàng Thế giới ước tính năm 2016 chỉ còn 21% tổng số trên 33 triệu hectare và còn ngày càng thu hẹp.”Đây là một vấn đề lớn cho người nông dân làm ra hạt gạo”.

Trong bài ‘Để hiểu vụ Đồng Tâm, hãy xem lại vụ Xuân Dương‘ gửi BBC Tiếng Việt từ Hà Nội, Luật sư Ngô Ngọc Trai viết:

Nếu nhà nước có ngầm ý lấy bớt đất của dân thông qua dồn điền đổi thửa, hành vi này dù được đưa ra vì bất cứ mục đích lý do gì (như làm giao thông nội đồng) cũng sẽ không lọt qua được tai mắt của ngàn vạn người dân, chính sách này sẽ bị phản đối, sẽ thất bại giống như thất bại đã xảy ra tại xã Xuân Dương, huyện Thanh Oai.

Xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức và xã Xuân Dương, huyện Thanh Oai đều là những vùng nông thôn thuần nông thuộc tỉnh Hà Tây cũ

Getty

Xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức và xã Xuân Dương, huyện Thanh Oai đều là những vùng nông thôn thuần nông thuộc tỉnh Hà Tây cũ

“Đất quốc phòng chỉ được dùng cho mục tiêu bảo vệ tổ quốc”

Ông Đặng Hùng Võ nói trên kênh trực truyến ‘Chính sách, Pháp luật về Đất đai: Thực trạng và Kiến nghị sửa đổi’ hôm 20/04 tại Hà Nội:

“Một lỗ hổng là cơ chế nhà nước thu hồi đất. Lần đầu năm 1987 nhưng không có cơ chế bồi thường tái định cư.

“Đến luật đất 1993, thì nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc gia, quốc phòng. Tiêu chí rất đẹp nhưng thực tế thì thu hồi tất cả các loại đất và định nghĩa lợi ích quốc gia là do nhà nước quyết định. Cứ trình lên được duyệt là thành dự án. Đây là một lỗ hổng…

Sang luật 2003 ta rành mạch hơn, không lừa dối dân nữa mà nói thẳng ra là dự án vì lợi ích quốc gia hay tư nhân. Các trường hợp khác không được thu hồi đất, như chỉ các trường hợp thu hồi để xây trụ sở của nhà nước….Trong các trường hợp khác không được thu hồi đất…”

Ông Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường cũng nói:

“Quốc phòng, an ninh là cái gì? Tôi xin lưu ý. Không thể có chuyện dùng đất quốc phòng để kinh doanh mà gọi đó là đất quốc phòng. Đất quốc phòng chỉ được sử dụng cho mục đích quốc phòng, bảo vệ tổ quốc. Không thể đem ra kinh doanh…”

Ý kiến chuyên gia, nói với BBC Tiếng Việt

Cần có cơ chế, khuôn khổ luật pháp rõ ràng hơn được đưa ra như những yêu cầu chính thức, bắt buộc trong tiến trình thực hiện dự án để bảo đảm sự tham gia của người dân đầy đủ, sớm nhất, và để người dân có thể nắm thông tin, giám sát những tiến trình đó theo quy định của pháp luật, từ đó giảm những mâu thuẫn tích tụ quá lâu ngày.

Trương Quốc CầnViện Tư vấn Phát triển Kinh tế Xã hội Nông thôn và Miền núi (CISDOMA)

Trưởng ban Tuyên giáo huyện ủy Mỹ Đức Đặng Văn Cảnh được trả tự do sau 6 ngày bị nhốt ở nhà văn hóa thôn Hoành, Đồng Tâm.

Một đại diện người dân thôn Hoành, ông Bùi Viết Hiểu, tuyên bố việc thả ông Đặng Văn Cảnh qua bản tường trình do chính ông Cảnh viết.

Trưởng ban Tuyên giáo huyện ủy Mỹ Đức Đặng Văn Cảnh được trả tự do sau 6 ngày bị nhốt ở nhốt ở Đồng Tâm.

BBC News có bài về vụ Đồng Tâm Trang tiếng Anh của BBC News vừa có bài giải thích vì sao có chuyện dân làng ở xã Đồng Tâm, ngoại thành Hà Nội cầm giữ cảnh sát.

BBC News đưa tin hôm 21/04

BBC

BBC News đưa tin hôm 21/04

Báo VnExpress chạy bài ‘Chủ tịch Hà Nội kêu gọi thả hết người bị giữ ở Đồng Tâm trong tối nay‘.

“Chiều 21/4, Chủ tịch Nguyễn Đức Chung có cuộc điện thoại với đại diện người dân xã Đồng Tâm – ông Bùi Viết Hiểu (74 tuổi). Trong hơn 3 phút trao đổi, Chủ tịch Chung tiếp tục thuyết phục dân làng thả gần 20 người đang bị giữ trong nhà văn hóa thôn.

“Các cụ đã thấy cái sai rồi, cần gì chờ tôi về thì mới bàn giao. Các cụ mỗi người cố gắng một tý để thuyết phục đến tối thả hết người là tốt nhất. Nếu để kéo dài từ không có tội sẽ thành có,” ông Chung nói.

Tôi có một niềm tin chắc chắn rằng 10 năm qua tình hình đã thay đổi quá lớn và buộc chính quyền phải thay đổi, bằng không sẽ tiêu vong. Chính quyền này đừng hy vọng lực lượng cuối cùng để đàn áp dân là quân đội vì chỉ có công an mới đàn áp dân. Quân đội còn có bài hát ‘Vì nhân dân quên mình’ thế thì không có lý do gì quay lại đàn áp dân cả còn nếu chấp nhận làm điều đó thì là cực kỳ mù quáng. Tôi cho là kể cả nhóm lợi ích cũng không tán tận lương tâm mà làm như vậy. Tôi nghĩ nếu Viettel không rút lại dự án này mà cứ cố theo dự án và áp chế người dân để lấy đất thì đến một lúc nào đó họ sẽ bị tẩy chay và tẩy chay diện rộng. Chưa kể Mỹ có luật phong tỏa tài sản người nước ngoài tham nhũng và đàn áp dân nước họ….Đã lâu rồi đã có ý kiến không nên để quân đội làm kinh tế. Theo tôi cần chấm dứt ngay việc cho quân đội làm kinh tế. Kinh doanh là đặc quyền mà đặc quyền dẫn tới tham nhũng. Đất sân bay lấy làm sân golf nhà hàng chúng ta thấy rồi. Bộ Chính trị phải xem lại lực lượng vũ trang trong đó có quân đội và công an có nên làm kinh tế hay không hay chỉ làm đúng nhiệm vụ của họ là đảm bảo an ninh quốc phòng mà thôi.

Phạm Chí DũngNhà báo độc lập
Ông Phạm Chí Dũng, nhà báo tự do từ Tp HCM tham gia bàn tròn hôm Chủ nhật 16/04

BBC

Ông Phạm Chí Dũng, nhà báo tự do từ Tp HCM tham gia bàn tròn hôm Chủ nhật 16/04

Ngày 22/4 Chủ tịch Hà Nội ‘sẽ về gặp dân’

Theo VOV, cuối giờ chiều nay (21/4), ông Bùi Viết Hiểu – đại diện người dân Đồng Tâm, Mỹ Đức nói Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung sẽ về làm việc với dân ngày mai 22/4.

Ông Hiểu cũng nói ông Chung đã nhận được đơn kiến nghị của người dân và “đã giao thanh tra thành phố nhưng có cả Thanh tra Chính phủ, Tài nguyên Môi trường về giám sát, xác minh và làm đến nơi đến chốn”.

Cũng theo VOV, ông Chung cũng đề nghị tập đoàn Viettel chỉ triển khai dự án sau khi sự việc được làm rõ. Ông Chung cũng nói đã ký quyết định giao 1 tỷ đồng để nhân dân xóm 8 làm đường. Ông cho biết “Sau này lãnh đạo thành phố về thăm, nếu cơ sở vật chất, trường trạm còn thiếu thì thành phố tiếp tục quan tâm”.

Ông Hiểu còn cho hay ông Chung cũng yêu cầu mình vận động người dân thả các cán bộ chiến sĩ đang bị bắt giữ.

Ông Nguyễn Đức Chung gặp gỡ cán bộ xã Đồng Tâm hôm 20/4 tại trụ sở huyện Mỹ Đức, nhưng người dân không tới

Trang web huyện Mỹ Đức

Ông Nguyễn Đức Chung gặp gỡ cán bộ xã Đồng Tâm hôm 20/4 tại trụ sở huyện Mỹ Đức, nhưng người dân không tới

Công lý – là bảo vệ sự bình đẳng về quyền, là bảo vệ quyền con người, bảo vệ người yếu thế. Trong quan hệ giữa nhà nước và nhân dân, công lý là đảm bảo quyền lợi của người yếu thế (nhân dân), là buộc kẻ mạnh (nhà nước và bộ máy công cụ của nó) phải chấp nhận phần thiệt về phía mình, chấp nhận khó mình và lợi cho dân. Thử hỏi, cái gọi là nhà nước ở Việt Nam hiện nay có bao giờ chịu nhận phần thiệt về phía mình không, hay ngược lại, nó chỉ ra sức bóc lột, chèn ép, hà hiếp người yếu thế?…… Nhìn lại lịch sử để nói rộng thêm: Hơn 80 năm qua, đã bao giờ cái đảng cầm quyền này chịu nhượng bộ trước dân – bên yếu thế – chưa? Thời tiền chiến, chúng kêu gọi dân hiến tài sản, hiến vàng hiến nhà cho cách mạng. Thời chiến, chúng kêu gọi dân hy sinh xương máu. Thời bình, chúng kêu gọi dân yên tâm chấp hành đường lối chủ trương chính sách của nhà nước, và khi có chuyện gây bức xúc thì thông cảm và tạo mọi điều kiện cho các cấp chính quyền, cho cơ quan chức năng thi hành nhiệm vụ.

Phạm Đoan TrangNhà hoạt động, Blogger

Nhà báo Huy Đức có bài ‘NẾU ĐỒNG TÂM LÀ QUÊ CỦA TƯỚNG CHUNG, TƯỚNG HÙNG

Từ đất nông nghiệp mà muốn xây nhà thì chi phí duy nhất mà con người phải bỏ ra là san lấp. Chỉ vì một quyết định hành chánh (cho đổi mục đích sử dụng) mà giá đất có thể tăng hơn 20 lần (từ 108 nghìn đồng lên 2,2 triệu đồng/m2) thì “nhóm lợi ích” và bọn tham nhũng không xâu xé “chênh lêch địa tô” mới lạ. Nhà nước có thể giữ quyền quy hoạch đất nông nghiệp để bảo đảm an ninh lương thực. Nhưng khi chuyển đổi quy hoạch, khoản “chênh lệch địa tô” đó phải thuộc về nông dân chứ không phải là các nhóm lợi ích. Nhà nước sẽ chỉ hưởng lợi nhờ giá tính thuế chuyển quyền sử dụng đất tăng lên.

Huy ĐứcNhà báo

Ý kiến chuyên gia, nói với BBC Tiếng Việt

Quan trọng nhất là khi xảy ra tranh chấp cần áp dụng ngay cơ chế nào để giảm thiểu tranh chấp và căng thẳng? Tôi cho rằng cần áp dụng ngay cơ chế đối thoại, làm việc với dân có tranh chấp khiếu kiện. Đồng Tâm vừa rồi là một ví dụ. Rất may là hôm qua và hôm nay lãnh đạo UBND thành phố HN mà trực tiếp là Chủ tịch UBND Hà Nội đã có những bước tiếp cận, tuy hôm qua tiếp cận với chính quyền cấp huyện và cấp xã và có mời người dân lên nhưng chưa tổ chức thành công đối thoại vì địa điểm tổ chức tại huyện. Chúng tôi hy vọng hôm nay hoặc ngày mai, đối thoại với người dân sẽ được tổ chức tại xã Đồng Tâm. Đây là một tín hiệu tốt. Tuy nhiên tôi đánh giá rằng hành động đó hơi muộn. Đáng lẽ ra những đối thoại đó phải diễn ra sớm hơn ngay sau khi sự việc bùng phát thì chắc chắn căng thẳng không đến mức độ như vậy. Do vậy giải pháp ngắn hạn thứ hai là khi sự việc xảy ra thì cần sớm tổ chức đối thoại với dân để tìm ra nguyên nhân gốc rễ cũng như giải pháp.

Pham Quang TúChuyên gia nghiên cứu chính sách, Oxfam

Có một ý kiến trên mạng xã hội tôi xin chia sẻ: Quốc gia thì có đất đai, quốc gia có lãnh thổ, và lãnh thổ là thiêng liêng, là bất khả xâm phạm thì đối với người dân, đất đai họ cũng là thiêng liêng, và người ta sẵn sàng sống chết vì mảnh đất đó. Điều này chính quyền nên lưu ý để nhận diện vấn đề một cách rộng hơn, sâu sắc hơn để thấy những nguy cơ về đất đai mà căn nguyên của nó là do chính quyền đưa ra lập luận cho rằng đất đai là sở hữu toàn dân. Mà đã là sở hữu toàn dân thì không phải là của ai cả, mà chỉ thuộc về những người có quyền, cái điều đó là rất nguy hiểm. Những người có quyền có thể ra văn bản ABCD để có lợi cho mình ở tất cả các cấp.

Phó Giáo sư Tiến sỹ Hoàng Ngọc GiaoGiám đốc Viện Chính sách, Pháp luật và Phát triển
Ông Hoàng Ngọc Giao

Hoang Ngoc Giao

Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Việt Nam Nguyễn Sĩ Dũng:

“Cho dù mâu thuẫn có lớn tới đâu, cũng luôn có cách để đối thoại. Trong phần lớn các xung đột, người dân bất mãn với chính quyền cấp dưới, nhưng luôn bày tỏ sự tuân thủ và trông đợi chính quyền cấp trên. Họ muốn được đối thoại với người có thẩm quyền, có khả năng giải quyết. Họ cũng muốn giải quyết vấn đề của mình. Họ cũng bế tắc, họ cũng muốn tìm lối ra.

“Những tấm biểu ngữ khẳng định người dân Đồng Tâm “không bạo loạn” và bày tỏ niềm tin vào chính sách, đường lối ở trên cánh đồng Sênh – nơi diễn ra các xung đột ở xã Đồng Tâm, Mỹ Đức bây giờ là minh chứng cho điều đó.

“Những tấm biểu ngữ như vậy không thể hiện rằng họ không vi phạm pháp luật. Không ai biện minh cho hành động bắt giữ người trái pháp luật. Nhưng nhìn những biểu ngữ ấy, người ta hiểu rằng đã ở một thế bí. Và trong bế tắc ấy, họ vẫn muốn bày tỏ niềm tin với chính quyền cấp cao để mong được giải quyết việc của mình.

“Tảng băng nghi kị giữa người dân và chính quyền, nếu tồn tại, chỉ có thể được phá vỡ bởi thiện chí…”