CHỢT NGHĨ TRONG ĐÊM MUỘN… (6)

0
56

 

Phép biện chứng là gì? Ở xứ ta, câu hỏi này là nhập môn cho triết học.

Hạt lúa phủ định chính hạt lúa để thành cây lúa. Cây lúa sẽ cho nhiều hạt lúa hơn. Có đúng không? Và thế là bà con xứ nông nghiệp vỗ tay rào rào. Từ hạt lúa làm ra nhiều hạt lúa hơn, là điều bà con vẫn làm từ bao đời, và như thế là mùa màng bội thu.

Và thế là bà con tin ngay cái phép gọi nôm na là biện chứng ấy. Và cũng tin luôn bất cứ ai xưng là ”người đi theo cái phép khoa học” ấy. Ấy cái xứ nông nghiệp ngây ngô dễ thương như vậy.

Phải dân xứ khác, có những xứ thích suy tư như quỷ ám, thì sẽ hỏi lại là: Ngoài hạt lúa thì những thứ khác ra sao? Có tự phủ định chính nó không? Và động lực nào khiến cho ”chúng” cứ tự phủ định mình như vậy?

Suy tư như thế thì họ sẽ thấy rõ ngay: Hạt lúa mà tự phủ định hạt lúa được, thì những thứ khác gắn với nông nghiệp cũng thế. Đất đai hay quyền tư hữu, quyền sử dụng đất đai, hay chính người nông dân… sẽ đều là những đối tượng của quy luật khách quan này, tất cả cũng sẽ liên tục tự phủ định chúng để thành ”cái mới”.

Ví dụ quyền tư hữu đất đai sẽ tự phủ định để sinh ra quyền công hữu. Dân cày có ruộng sẽ tự phủ định để thành dân cày không ruộng… Đến phép biện chứng còn phải tự phủ định chính nó để thành phép không biện chứng nữa.

Còn động lực? Là một quy luật khách quan thì động lực của phép biện chứng đương nhiên là ”tự thân”. Cho nên có thể nói: Mọi diễn biến, mọi chuyển hóa đều là tự diễn biến, tự chuyển hóa. Đó chính là biện chứng. Làm gì phải la toáng lên sợ hãi khi thấy điều đó đang diễn ra xung quanh mình?

Hay giống như Vũ Trọng Phụng tiên sinh từng viết năm xưa: Ủng hộ Âu hóa là Âu hóa chị em phụ nữ nhà người thôi. Chứ nhà mình là cứ phải răng đen tóc vấn, tam tòng tứ đức… đủ cả?

Tăm tối đến thế mà cũng bày đặt đọc sách triết, ra công chúng phát biểu như giun dế kêu đêm…