>> "Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do lịch sử để lại"!
>> Cán bộ bớt giữ ghế, VN đã không có "những Vedan"
>> Để tránh những "Vedan": Chỉ cần thực hiện đúng luật là đủ!

Cộng đồng xấu

Khung cảnh nhà máy của Vedan tại Việt Nam. (VnEconomy)

Thật là khó hiểu bởi sự rối rắm trong cách hiểu và giải thích luật pháp của các quan chức trung ương và địa phương. Lúc thì nói luật pháp chưa đủ, lúc thì nói không đúng thẩm quyền, xử lý vừa phải, đang làm theo đúng quy trình lúc thì rút quyết định xử phạt và bây giờ là “hoãn quyết định”.

Dư luận cảm thấy như bị một gáo nước lạnh khi đang nóng lên chuyện có thể truy tố Vedan, chuyện hàng ngàn người dân đang ùn ùn gửi đơn kiện vì bị Vedan gây thiệt hại. Mặc dù Bộ trưởng Bộ TN-MT vừa qua (12/11/2008) trả lời trước Quốc hội là không có sự đùn đẩy trách nhiệm giữa Bộ và UBND Tỉnh Đồng Nai, tuy nhiên khi nói đến Quyết định đóng cửa nhà máy Vedan Bộ trưởng lại “đá quả bóng” cho Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai.

Thật tình mà nói, người dân trong thời điểm hiện nay đã cạn lòng kiên nhẫn nghe giải trình đi giải trình lại của các vị Bộ trưởng, họ chỉ quan tâm những việc làm cụ thể mà các Bộ trưởng đã chỉ đạo thực hiện đạt được những kết quả gì.

Có lẽ các nhà chức trách đang đứng trước thực trạng nào là Mi-Won cũng đổ chất thải ra sông Hồng, Hào Dương, công ty Tân Đức Thảo (Bình Chánh), công ty dệt nhuộm Hà Tiên (KCN Tân Tạo), công ty Hoàng Quỳnh (KCN Vĩnh Lộc)… nhiều nhiều nữa công ty đều xả nước thải ra sông nên nghĩ rằng, nếu phạt thì phạt sao cho xuể.

Tâm lý đám đông, bầy đàn cùng làm chuyện xấu như nhau thì cái xấu trở nên chuyện thường ngày, anh xấu, tôi xấu, chúng nó cũng vậy, thì đồng cảnh ngộ chẳng ai xấu cả.

Đúng là một thói quen xấu, dẫu nó xấu đến mức vi phạm pháp luật, cần phải cách ly nó ra khỏi cộng đồng và đối xử với nó theo một phương cách đặc biệt. Nhưng sự buông lỏng quản lý lâu nay đã tạo ra một cộng đồng xấu thì quả thật là một điều vô cùng quan ngại cho sự tồn tại bình yên của cả xã hội.

Với cung cách suy nghĩ, hành xử như vậy thì trong tương lai, đoan chắc là sẽ xuất hiện thêm ngày càng nhiều doanh nghiệp như Vedan! Đã có Luât bảo vệ môi trường, Bộ Luật hình sự và 300 văn bản dưới Luật để vận dụng về việc xử lý tạm đóng cửa Vedan, nhưng các cơ quan có trách nhiệm không làm được. Chẳng hiểu vì sao cơ quan quyền lực lại ưu ái một doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng như vậy.

Tòng phạm "đặt bom nổ chậm"?

Trong truyền thống dựng nước và giữ nước của ông cha ta, có những lúc kẻ xấu, kẻ ác xuất hiện như nấm dại gặp mưa, đã từng có những minh quân và hiền thần ra tay trừng trị, chém đầu một vài kẻ xấu làm gương để dẹp loạn, yên dân. Thiết nghĩ ngày nay ta không có lý gì làm ngơ không học bài học đắt giá này.

Có ý kiến cho rằng để thực hiện tốt Luật bảo vệ môi trường, pháp luật cần phải quy định cụ thể hơn các khung hình phạt, chế tài, để địa phương căn cứ vào đó mà xử lý, ai muốn bao che hay xử nhẹ hơn thì bị coi như vi phạm luật và là tòng phạm.

Với những kẻ can tâm “đặt bom nổ chậm” tàn phá môi trường chúng ta phải xử sự như đối với những kẻ thủ ác, không thể nương tay, chùn tay.

Cần quy định rõ cán bộ quản lý môi trường, giám sát địa bàn nếu không hoàn thành nhiệm vụ thì sẽ bị chế tài như thế nào? Nếu bao che sai phạm để dân phải chịu hậu quả nặng nề, thì người dân bị thiệt hại có quyền khiếu kiện đến cấp nào? Nếu lãnh đạo địa phương không xử lý khiếu nại của dân mà để người dân phải khiếu kiện lên cấp cao hơn thì sẽ bị kỷ luật ra sao?...

Và nếu lãnh đạo cấp cao hơn can thiệp, cản trở cấp cơ sở trực tiếp thực thi Luật bảo vệ môi trường thì cũng phải bị kỷ luật, xử như chống người thi hành công vụ ,buộc phải từ chức thì pháp luật mới nghiêm được! Đối với những kẻ can tâm “đặt bom nổ chậm” tàn phá môi trường chúng ta phải xử sự như đối với những kẻ thủ ác, không thể nương tay, chùn tay.

Đợi Thủ tướng?

Thủ tướng Chính phủ có công văn chỉ đạo yêu cầu Bộ tài nguyên môi trường và UBND Tỉnh Đồng Nai nghiêm túc kiểm điểm vì thiếu sự phối hợp chặt chẽ để cho Vedan vi phạm nghiêm trọng kéo dài. Thiếu chủ động thống nhất trong việc ban hành và tổ chức thực hiện các Quyết định về xử lý vi phạm. Thủ tướng chỉ đạo thực hiện nghiêm quyết định xử phạt Vedan.

Thế là đã rõ, những việc nhạy cảm thuộc thẩm quyền cấp dưới xử lý, nhưng chỉ khi nào có ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng thì mới chịu chấp hành. Cứ theo cái kiểu như vậy, thì nhất nhất mọi việc Thủ tướng phải ra tay thì cần chi Bộ Ngành  và UBND các cấp!?

Thủ tướng bận trăm công nghìn việc lo điều hành vĩ mô, các cấp được phân cấp thẩm quyền xong lại đùn đẩy cho nhau, cuối cùng  đẩy lên lại cho Thủ Tướng. Đây có lẽ là một khuyết tật cố hữu của nền hành chính Việt Nam rất chậm được sửa đổi.

Rất mong qua vụ việc Vedan, các Bộ ngành và UBND các cấp cần rút kinh nghiệm làm hết trách nhiệm của mình không đùn đẩy cho nhau dẫn đến hậu quả buông lỏng quản lý nhà nước để cái xấu tồn tại và lộng hành, cuối cùng nhân dân và đất nước lãnh đủ.

• Diệp Văn Sơn