"Cấm tuyển" và "tuyển đại"
Để bảo đảm chất lượng giáo dục nghề nghiệp cũng như của giáo dục đại học, ngành GD và ĐT không nên nhân danh, và tận dụng chủ trương liên thông, liên kết, xã hội hóa giáo dục một cách vô nguyên tắc như hiện nay đã xảy ra ở một số nơi.
Những ngày này, dư luận xã hội đang chú ý đến chủ trương của Bộ GD và ĐT, cấm các trường đại học ngoài công lập không được mở ba ngành: Luật, Báo chí và Sư phạm, thì cũng tin từ Bộ GD và ĐT cho biết, trong tháng 2 năm 2010 Bộ sẽ phối hợp với Bộ LĐ-TB &XH tổ chức kiểm tra 15 trường trung cấp (TC) nghề trong cả nước.
Vẫn là "lợi bất cập hại"
Năm 2010 là năm có khóa học sinh đầu tiên tốt nghiệp các trường TC nghề với đầu vào là học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở được học một số môn văn hóa song song với chương trình nghề trong 2 năm. Đợt kiểm tra này sẽ đánh giá tình hình thực tế chất lượng, kết quả chương trình giáo dục các môn văn hóa được dạy trong trường TC nghề đó.
Tháng 2 năm 2010 là tháng có mấy tuần nghỉ Tết Nguyên đán với các trường chuyên nghiệp. Không biết các đoàn kiểm tra của liên Bộ đã làm được gì và kết luận ra sao mà Bộ GD và ĐT đã chính thức ban hành quy chế tuyển sinh năm 2010 trong đó có một quyết định quan trọng là học sinh tốt nghiệp TC nghề được thi tuyển đại học.
Trước khi có quyết định này, dư luận đã lo ngại về chất lượng và thời lượng giảng dạy các môn văn hóa trong các trường TC nghề không đủ điều kiện để học sinh dự tuyển sinh đại học cao đẳng. Không biết các nhà quản lý về giáo dục và dạy nghề có lắng nghe ý kiến này không mà đã quyết định quá vội vã?
 Ảnh minh họa: nhasachtritue.com |
Để giảm bớt tình trạng ngồi nhầm lớp đã có những trưởng phòng giáo dục cấp huyện chỉ đạo các trường THCS sáng dạy lớp 6 chiều học lớp 1. Thế rồi cuối cùng học sinh cũng được xét tốt nghiệp THCS chứ có thi cử kiểm tra gì đâu.
Có người lại cho rằng mô hình trường TC nghề tuyệt vời quá ta! Từ nay không phải mở nhiều trường THPT nữa mà chỉ phát triển các trường TC nghề thôi sẽ tiết kiệm hàng năm hàng trăm ngàn tỉ đồng. Vì đầu vào TC nghề thấp, thời gian học ngắn, lại đạt cả hai mục tiêu vừa tốt nghiệp TC nghề vừa tốt nghiệp THPT(!)
Nhưng kinh nghiệm và thực tiễn giáo dục hàng mấy chục năm qua cho thấy, làm gì có cái chất lượng duy ý chí ấy. Tiền nào của ấy mà. Nhiều trường dạy nghề hiện nay cơ sở vật chất còn nghèo. Đội ngũ giáo viên dạy văn hóa đâu bằng các trường THPT cho nên không ít trường dạy cái gì mình có chứ đâu đào tạo cái gì xã hội cần, nên rất khó có "nhất nghệ tinh nhất thân vinh".
Nghề của các trường TC còn "chưa ra" nghề, lấy đâu ra trình độ cậu tú, cô tú mà ứng thí vào đại học để trở thành cậu cử, cô cử?
Chủ trương học sinh học TC nghề được tuyển sinh vào đại học chỉ có thể "lợi bất cập hại" ở chỗ: 1) Nó làm cho một bộ phận học sinh và gia đình học sinh không còn cố gắng học khá học giỏi các môn văn hóa từ THCS để tuyển vào THPT mà đi vào con đường học TC nghề. 2) Các trường TC nghề muốn thu hút được học sinh THCS vào học lại chạy theo dạy các môn văn hóa để thi tuyển vào đại học.
Cuối cùng "tham vọng" một mũi tên trúng hai mục đích đều không đạt, trở nên lãng phí, thất vọng đối với học sinh và xã hội vì nó trái với quy luật của giáo dục.
Không nên xã hội hóa giáo dục một cách vô nguyên tắc
Lịch sử thi cử của ông cha ta ngày xưa quy định sĩ tử muốn được dự thi hương thì phải khảo hạch. Năm 1678 Lê Hy Tông ban hành điều lệ thi hương trong đó có 16 điều về thi khảo hạch. Năm 1750 triều đình bãi bỏ thi khảo hạch ai muốn thi hương chỉ cần nộp 3 quan tiền đều được vào thi.
Phan Huy Chú đã ghi lại kỳ thi hương năm ấy như sau: "Vì thế người làm ruộng, người đi buôn cho chí người hàng thịt, người bán vật cũng làm đơn nộp tiền xin đi thi cả. Ngày vào thi đông đến nỗi dày xéo lẫn nhau, có người chết ở cửa trường. Trong trường thi nào mang sách, nào hỏi chữ, nào mượn người thi thay, không có biết phép thi là gì. Những người thực tài 10 phần không được 1".
Ai cũng được học hành, đó là nghĩa vụ và quyền lợi của mỗi công dân chúng ta, theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, con người không thể vì háo danh mà chạy theo thi cử để kiếm bằng mọi giá, mảnh bằng đại học.
Để bảo đảm chất lượng của giáo dục nghề nghiệp cũng như của giáo dục đại học, ngành GD và ĐT không nên nhân danh, và tận dụng chủ trương liên thông, liên kết, xã hội hóa giáo dục một cách vô nguyên tắc như hiện nay đã xảy ra ở một số nơi.
Việc xã hội hóa giáo dục theo kiểu này, chỉ tạo điều kiện và kẽ hở để con người ta lợi dụng tâm lý "háo danh" của số đông chạy theo bằng cấp không thực học thực tài, một kiểu "kinh doanh" giáo dục.
Giáo dục muốn phát triển lành mạnh vẫn phải đi theo quy luật của giáo dục. Ngành giáo dục phải quyết liệt đeo đuổi mục tiêu cải cách giáo dục, thay đổi hệ thống giáo dục phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp và đại học gắn liền với đổi mới chương trình sách giáo khoa và đổi mới thi cử.
Cũng đã có những ý kiến đề xuất, học hết THCS, học sinh có thể phân làm 2 luồng chính qua sát hạch, trong đó, khoảng 50% học lên THPT, 50% học nghề từ sơ cấp đến TC nghề. Từ TH nghề, học sinh phải qua dự bị đại học rồi mới chuyển lên học đại học chính quy, viện nghiên cứu và hơn nữa...
Từ "cấm tuyển" đến "tuyển đại", hình như vẫn là hai mặt của một vấn đề- tư duy quản lý giáo dục nhiều bất ổn.